Ủy viên châu Âu phụ trách năng lượng Dan Jørgensen đã gửi thư kêu gọi các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục kiềm chế nhu cầu năng lượng, nhằm giảm tiêu thụ khí đốt và điện, trong bối cảnh mức dự trữ khí đốt đang "thấp bất thường".
Cụ thể, ông Jørgensen đề nghị các nước cân nhắc thực hiện hoặc tiếp tục thực hiện các biện pháp giúp duy trì lượng khí bơm vào kho dự trữ hoặc giảm nhu cầu khí đốt và điện, "trong thời gian cần thiết". Bức thư cũng lưu ý tình hình "chưa được cải thiện" kể từ cảnh báo đầu tiên của ông hồi tháng 3.
Cơ sở dự trữ khí đốt tự nhiên tại làng Zsana, Hungary
Cảnh báo được đưa ra khi các kho dự trữ khí đốt của EU mới đầy khoảng 70%, thấp hơn khoảng 12 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái, theo số liệu mới nhất của hiệp hội Hạ tầng Khí đốt châu Âu (GIE).
Tình trạng gián đoạn kéo dài tại Trung Đông cùng sự cạnh tranh gay gắt từ châu Á đối với các lô khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đang đẩy giá lên cao và làm dấy lên nguy cơ khủng hoảng nguồn cung.
Chỉ số TTF của Hà Lan, giá tham chiếu khí đốt của châu Âu hiện giao dịch quanh mức 72 euro (khoảng 82 USD)/MWh, tăng 40 euro/MWh kể từ khi nổ ra xung đột tại Trung Đông ngày 28/2.
Các nhà phân tích cảnh báo giá có thể vọt lên trên 100 euro/MWh vào giữa mùa đông, nếu sản lượng xuất khẩu LNG từ vùng Vịnh không tăng hoặc nếu hoạt động bảo trì tại Na Uy kéo dài, gây hạn chế xuất khẩu.
Theo ông Jorgensen, việc giảm sử dụng điện vào giờ cao điểm sẽ giúp các nhà máy điện đốt ít khí đốt hơn, qua đó giảm áp lực cả lên nguồn cung khí đốt lẫn giá điện. Các hộ gia đình và doanh nghiệp vốn đã rất nhạy cảm với hóa đơn năng lượng, trong khi chính phủ các nước chịu sức ép phải bảo vệ người tiêu dùng trước một cú sốc giá mới.
Ủy ban châu Âu (EC) nhắc lại các biện pháp từng được áp dụng trong cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022. Đó là giảm tiêu thụ điện vào giờ cao điểm, khuyến khích người dân dịch chuyển nhu cầu nhờ côngtơ thông minh và biểu giá bán lẻ, hạn chế nhiệt độ trong các tòa nhà công, hạn chế sưởi ấm ngoài trời và tắt hệ thống chiếu sáng công cộng không thiết yếu vào ban đêm.
Hệ thống đường ống dẫn khí đốt gần Garelsweerd, tỉnh Groningen, Hà Lan
Tuy nhiên, EC không áp đặt các biện pháp bắt buộc. "Các biện pháp giảm nhu cầu mang tính tự nguyện và được lập kế hoạch tốt đã tỏ ra hữu ích trong khủng hoảng năng lượng 2022, và chúng ta có thể rút ra bài học từ kinh nghiệm đó cho tình hình hiện nay", bức thư nêu rõ.
Dù vậy, Ủy viên Jørgensen cũng lưu ý các nước về kế hoạch khẩn cấp quốc gia, trong đó có những công cụ mạnh hơn có thể kích hoạt nếu tình hình xấu đi, như hợp đồng khí đốt có thể ngắt nguồn và chuyển đổi nhiên liệu cho các nhà máy điện chạy khí.
Đáng chú ý, EC khuyến khích các nước tận dụng cơ chế linh hoạt trong quy định về dự trữ khí đốt của EU để tránh mua gom tràn lan và chỉ nhắm mức lấp đầy 80% thay vì cố đạt mục tiêu 90%. Thông thường, kho dự trữ càng đầy thì mức đệm an toàn càng lớn khi nhu cầu tăng vào mùa đông. Nhưng việc mua lượng lớn khí đốt trong lúc thị trường toàn cầu đang căng thẳng lại có thể tự đẩy giá lên cao.
EC cho rằng mức 80% đủ bảo đảm an ninh nguồn cung trong điều kiện hiện tại, đồng thời cho phép các nước giãn thời gian mua hàng và tránh cảnh đổ xô mua khí đốt vào phút chót.
Ủy viên Jorgensen nhận định EU bước vào mùa đông với hệ thống năng lượng có sức chống chịu tốt hơn so với trước khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát nhưng vẫn còn xa mới đến mức an tâm. "Dù dự trữ khí đốt của EU ở mức thấp bất thường và tình hình vẫn khó khăn, hiện chưa có rủi ro trực tiếp nào đối với an ninh nguồn cung", bức thư khẳng định.
EC không chỉ nói đến việc bảo vệ người tiêu dùng trước giá cao mà yêu cầu các nước quản lý cả nhu cầu, bởi chính mức tiêu thụ đang trở thành một phần của bài toán nguồn cung.
"Như chúng ta đã trao đổi trong Tổ công tác Liên minh năng lượng, chúng ta đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng giá gắn liền với một cuộc khủng hoảng nguồn cung", bức thư nêu. Điều này cho thấy, EU có thể có đủ khí đốt để vượt qua mùa đông nhưng cái giá phải trả để có được lượng khí đốt đó sẽ đắt hơn nhiều, nhất là nếu thị trường LNG toàn cầu tiếp tục căng thẳng và các nước châu Âu phải cạnh tranh với những người mua khác.