Quang cảnh diễn đàn
Ngài Marco Farani, Đại sứ Brazil tại Việt Nam
Diễn đàn có sự tham gia của đại diện lãnh đạo VOV, ngài Marco Farani, Đại sứ Brazil tại Việt Nam, đại diện Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu, các hiệp hội ngành nghề cùng nhiều chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực năng lượng, môi trường và kinh tế tuần hoàn.
Phát biểu tại diễn đàn, ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết, phát triển năng lượng tái tạo trong đó có nhiên liệu sinh học đang là xu hướng phát triển xanh và bền vững không chỉ riêng của Việt Nam mà của toàn nhân loại. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, nguồn cung nhiên liệu khoáng ngày càng cạn kiệt và luôn tiềm ẩn nguy cơ đứt gãy nguồn cung do các nguyên nhân xung đột địa chính trị và chiến tranh thì năng lượng tái tạo và nhiên liệu sinh học càng trở nên đặc biệt có ý nghĩa không chỉ bởi cho môi trường mà còn vì an ninh năng lượng của mỗi quốc gia.
Ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương)
Theo ông Đào Duy Anh, chuyển dịch năng lượng xanh, phát triển bền vững đã trở thành nhu cầu nội tại của quốc gia, là động lực phát triển và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh sản phẩm hàng hóa phải được sản xuất từ nguyên, nhiên liệu gắn với yếu tố bảo vệ môi trường, giảm phát thải đã trở thành bắt buộc khi đi vào một số nước và vùng lãnh thổ. Đồng thời, phát triển năng lượng tái tạo dựa trên tiềm lực các nguồn nguyên liệu, điều kiện tự nhiên của quốc gia sẽ gia tăng khả năng tự chủ về năng lượng, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng cho quốc gia, đây là nền tảng, đồng thời là tiền đề quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội, một cách chủ động và linh hoạt. Những yêu cầu đó đòi hỏi chúng ta phải hành động, hành động quyết liệt ngay từ bây giờ để phát triển các nguồn năng lượng xanh, sử dụng các loại nhiên liệu xanh hơn, sạch hơn, có khả năng tái tạo để phát triển bền vững, từng bước hình thành tư duy mọi hoạt động từ sản xuất đến tiêu dùng, sinh hoạt đều gắn với mục tiêu sử dụng tiết kiệm năng lượng, sử dụng các nguồn năng lượng, các loại nhiên liệu xanh, sạch vì một xã hội phát triển, người dân có thu nhập cao và được sống trong môi trường trong lành.
"Nhiên liệu sinh học là nhiên liệu có khả năng tái tạo, là nhiên liệu đáp ứng tiêu chí xanh hơn, sạch hơn, phát triển bền vững và nâng cao khả năng tự chủ, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Sáng kiến của VOV tổ chức diễn đàn “Phát triển nhiên liệu sinh học 2026: Từ chủ trương của Đảng đến hành động quốc gia” rất đáng hoan nghênh khi đất nước chúng ta vừa chính thức chuyển đổi từ sử dụng xăng khoáng sang xăng sinh học E10 cho các phương tiện sử dụng động cơ xăng trên toàn quốc, đây chính là một hành động cụ thể về chuyển đổi xanh mà chúng ta đã và đang thực hiện", ông Đào Duy Anh nhấn mạnh.
Cũng tại diễn đàn, ông Mai Tuấn Đạt, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam đã có những chia sẻ mang tính thực tiễn cao từ góc độ của nhà sản xuất, cung ứng nhiên liệu.
Ông Mai Tuấn Đạt, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam phát biểu tại diễn đàn
Nhìn lại quá trình chuyển đổi nhiên liệu, ông Mai Tuấn Đạt khẳng định BSR luôn là đơn vị tiên phong. Từ năm 2015, thực hiện Quyết định 53 của Chính phủ, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đã triển khai sản xuất và phân phối xăng E5 tại Quảng Ngãi. Trải qua hơn một thập kỷ, thực tế đã chứng minh xăng sinh học vận hành trơn tru, không ghi nhận bất kỳ sự cố nào liên quan đến động cơ hay phương tiện của người tiêu dùng.
“Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm, BSR hiện đã phát triển thêm năng lực để phối trộn xăng E10. Hiện tại, công suất phối trộn xăng E10 của chúng tôi đạt khoảng 150.000 mét khối/tháng, phần còn lại vẫn duy trì các dòng xăng truyền thống. Quá trình chuẩn bị nguồn cung, dưới sự điều phối sát sao của Bộ Công Thương, đang diễn ra rất thuận lợi và ổn định”, ông Đạt nhấn mạnh.
Vượt ra khỏi "cái bóng" của cây sắn để giải bài toán an ninh lương thực
Khi E10 được phủ sóng toàn quốc, nhu cầu về Ethanol (E100) được dự báo sẽ đạt khoảng 1 triệu khối mỗi năm. Tính theo thời giá hiện tại, thị trường này sẽ tạo ra một nền kinh tế quy mô xấp xỉ 20.000 tỷ đồng. Nếu tính chi phí nguyên liệu chiếm khoảng 70%, sẽ có hơn 10.000 tỷ đồng trực tiếp chảy về túi của những người nông dân, ngư dân và người làm lâm nghiệp. Đây là một con số khổng lồ, mở ra sinh kế bền vững cho hàng triệu người.
Tuy nhiên, Phó Tổng giám đốc BSR cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn lớn nếu chỉ phát triển nhiên liệu sinh học theo lối mòn. Hiện nay, nguyên liệu sản xuất Ethanol tại Việt Nam chủ yếu vẫn dựa vào củ sắn, mía hay ngô.
“Nếu chỉ dùng sắn, chúng ta sẽ vấp phải sự cạnh tranh khốc liệt với ngành tinh bột sắn – một ngành mang lại tỷ suất lợi nhuận cao hơn cho nông dân. Còn nếu dùng mía và ngô, câu chuyện sẽ va chạm trực tiếp với vấn đề an ninh lương thực. Do đó, nhiên liệu sinh học trong tương lai không thể và không nên chỉ gắn liền với củ sắn hay bắp ngô”, ông Đạt phân tích.
Công nghệ xử lý phế phẩm nông nghiệp: Chìa khóa cho tương lai
Dẫn chiếu từ bài học thành công của Brazil – quốc gia biến nhiên liệu sinh học thành lợi thế quốc gia, đại diện BSR kiến nghị Việt Nam cần mở rộng khái niệm về "nguyên liệu sinh học". Đó phải là sự tận dụng triệt để các yếu tố sinh học từ cả thực vật, động vật, từ trên cạn xuống dưới nước. Đặc biệt, các phụ phẩm, phế phẩm từ nông - lâm - thủy sản như mỡ cá hay rơm rạ cần được xem là nguồn tài nguyên vô giá.
Ông Đạt lấy ví dụ trực quan về tình trạng đốt rơm rạ sau mỗi vụ gặt tại các vùng nông thôn hiện nay. Việc này không chỉ gây lãng phí mà còn tạo ra hệ lụy lớn về ô nhiễm môi trường và khói bụi đô thị.
“Giải pháp tối ưu nhất lúc này là phải ưu tiên đầu tư, phát triển công nghệ chế biến các loại phế phẩm, phụ phẩm nông nghiệp thành nhiên liệu sinh học. Chuyển hóa rơm rạ thành năng lượng chính là một mũi tên trúng hai đích. Vì vậy, tôi rất mong muốn các cơ quan quản lý nhà nước sẽ có chính sách kiến tạo, khuyến khích các doanh nghiệp phát triển công nghệ này, giúp khai thác triệt để lợi thế tài nguyên của Việt Nam”, Phó Tổng giám đốc BSR đề xuất.
Ông Đạt nhấn mạnh, để E10 không chỉ là một loại xăng mới mà thực sự trở thành "hệ sinh thái xanh", cần sự đồng bộ từ chính sách đến công nghệ lõi. Và trong hành trình đó, BSR cam kết sẽ tiếp tục giữ vai trò tiên phong, đồng hành cùng Chính phủ trong công cuộc chuyển đổi năng lượng và bảo vệ môi trường bền vững.