Quy hoạch mới đặt mục tiêu đưa Hà Nội - trung tâm chính trị - hành chính quốc gia trở thành cực tăng trưởng trung tâm, tạo không gian và dư địa phát triển, hướng tới tăng trưởng 2 con số, tầm nhìn 100 năm và xa hơn, tương xứng Thủ đô của quốc gia thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa; đồng thời lan tỏa, dẫn dắt sự phát triển của vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Thủ đô, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước.
Việc điều chỉnh cũng nhằm bảo đảm phù hợp với sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh địa giới hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và thống nhất với Quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng, kết nối các tỉnh lân cận và những quy hoạch ngành, lĩnh vực liên quan.
Định hướng chiến lược nêu trong Quy hoạch là chuyển từ tầm nhìn 2065 sang nghiên cứu chiến lược dài hạn tới năm 2100, hướng tới tầm nhìn 100 năm và xa hơn; xây dựng các kịch bản phát triển theo các mốc: 2030 – 2035 – 2045 - 2050, 2065, 2085, 2100, hướng tới một Thủ đô “Văn hóa - bản sắc - sáng tạo”; đồng thời, phát huy những thế mạnh, tiềm năng sẵn có, với hành động kết nối toàn cầu, có sức cạnh tranh ngang tầm các thủ đô phát triển trong khu vực và thế giới bằng các định hướng cụ thể.
HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua nội dung chính của Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm
Về định hình phát triển Thủ đô Hà Nội “Văn hóa - bản sắc - sáng tạo”, tái cấu trúc theo mô hình đô thị đa cực - đa trung tâm, đa tầng - đa lớp, thành phố “Văn hiến - văn minh - hiện đại”, phát triển sáng, xanh, sạch, đẹp, thích ứng biến đổi khí hậu; là nơi tập trung, bảo tồn và phát huy các giá trị tinh hoa, văn hóa vật thể và phi vật thể; là Thủ đô hội nhập có quy mô tầm cỡ thế giới với các giá trị bản sắc văn hóa, lịch sử truyền thống lâu đời đặc trưng; có vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển đô thị quốc gia; là một trong những trung tâm kinh tế - giao dịch - du lịch - văn hóa, thể dục - thể thao và thương mại của khu vực Đông Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương; trung tâm của vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, có vai trò tiên phong dẫn dắt đổi mới sáng tạo, liên kết vùng, liên vùng và tạo hiệu ứng lan tỏa cả nước...
Theo UBND thành phố, Hà Nội trong Quy hoạch tổng thể quốc gia không chỉ chịu trách nhiệm quản lý và phát triển trên địa bàn hành chính mà còn được xác định là hạt nhân dẫn dắt phát triển vùng đồng bằng sông Hồng và liên vùng kinh tế - xã hội, liên kết chặt chẽ với các tỉnh lân cận: Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình và các vùng khác trong cả nước.
Hà Nội đóng vai trò là trung tâm, động lực chính, điều phối, dẫn dắt lan tỏa sự phát triển: giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không; là trung tâm tài chính, ngân hàng, thương mại, dịch vụ logistics mang tầm khu vực và quốc tế.
Bên cạnh đó, cấu trúc vùng đô thị Hà Nội theo mô hình “Chùm đô thị hướng tâm”, quy hoạch 9 cực tăng trưởng và 9 trung tâm lớn; xác lập 9 trục không gian, hành lang kinh tế, đô thị bám theo các trục giao thông huyết mạch.
Song hành với đó là chiến lược phát triển xanh, bền vững với các hành lang xanh, vành đai xanh, cải thiện hệ thống công viên cây xanh, bảo tồn hệ thống sông hồ - mặt nước, và mô hình “làng trong phố - phố trong làng”.
Quy hoạch tổng thể đặt mục tiêu vượt qua những bài toán lâu nay của Hà Nội như tạo ra một cuộc cách mạng về kiến trúc cảnh quan đô thị, cách mạng về nhà ở, cách mạng về di sản, bảo tồn (chuyển từ tư duy “bảo tồn - cải tạo” sang tư duy “tái thiết giá trị”); tạo ra một cấu trúc quy hoạch mới, giải phóng nguồn lực về đất đai và kiến tạo giá trị mới; giải quyết tận gốc các điểm nghẽn hạ tầng, hướng tới một đô thị phát triển, xanh, thông minh và bền vững.
Phạm vi tái cấu trúc dự kiến từ vành đai 3 trở vào, ưu tiên khu vực trong vành đai 1 và vành đai 2. Việc tái cấu trúc sẽ gắn chặt với bảo tồn, tôn tạo các khu vực và công trình có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc đặc trưng như trung tâm chính trị - hành chính Ba Đình, khu vực hồ Gươm và phụ cận, khu phố cổ, phố cũ, hồ Tây và vùng phụ cận, cùng trục cảnh quan hai bên sông Hồng.
Cùng với không gian đô thị, thành phố đề xuất tái cấu trúc dân cư theo chủ trương giãn dân nội đô. Người dân thuộc diện giải tỏa, di dời sẽ được bố trí tái định cư linh hoạt: một phần tại chỗ, một phần tại các khu đô thị mới ở các cực tăng trưởng như Đông Anh, Gia Lâm, Hòa Lạc. Các khu vực này sẽ được đầu tư đồng bộ, hiện đại, đầy đủ hạ tầng xã hội nhằm bảo đảm chất lượng sống cao hơn nơi ở cũ.
Thành phố cũng chú trọng giải quyết ùn tắc giao thông, ngập úng đô thị, ô nhiễm môi trường, kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm và đưa ra những giải pháp căn bản. Các hạng mục kết nối đường bộ, đường sắt liên vùng, cầu vượt sông, trục hướng tâm và các tuyến vành đai được nghiên cứu mở rộng trong tổng thể quy hoạch để tạo sự đồng bộ, hiệu quả về không gian phát triển.
Về nguồn lực, tổng nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026 - 2045 ước khoảng 64,84 triệu tỷ đồng. Trong đó, giai đoạn 2026 - 2035 cần 14,5 triệu tỷ đồng; giai đoạn 2036-2045 cần 50,34 triệu tỷ đồng, với sự tham gia chủ đạo của khu vực tư nhân và nguồn lực xã hội, bên cạnh đầu tư công cho hạ tầng thiết yếu và an sinh.