Ngày 13/11, tại Hà Nội, tọa đàm "Xây dựng Mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến tại Việt Nam" diễn ra dưới sự bảo trợ của Cục An ninh mạng (Bộ Công an).
Sự kiện do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và Google tổ chức, phối hợp cùng Liên minh Niềm tin số nhằm thúc đẩy xây dựng mạng lưới cảnh báo tín hiệu rủi ro trực tuyến giữa các doanh nghiệp, hướng tới phát hiện sớm và chủ động ngăn chặn lừa đảo trên không gian mạng.
Toàn cảnh tọa đàm "Xây dựng Mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến tại Việt Nam"
Đề xuất xây dựng mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến
Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh lừa đảo trực tuyến ngày càng phức tạp, trải rộng trên nhiều lĩnh vực từ viễn thông, mạng xã hội đến ngân hàng, ví điện tử.
Tuy nhiên, dữ liệu và tín hiệu cảnh báo rủi ro vẫn phân tán giữa các đơn vị, khiến việc đối chiếu thông tin và phát hiện sớm dấu hiệu lừa đảo gặp khó khăn, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện sau khi nạn nhân đã chuyển tiền.
Với thông điệp "Chia sẻ tín hiệu rủi ro, chủ động phòng chống lừa đảo", chương trình hướng tới tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa cơ quan chức năng và cộng đồng doanh nghiệp, từng bước hình thành mạng lưới cảnh báo đồng bộ, giúp phát hiện và ngăn chặn lừa đảo từ sớm.
Tại tọa đàm, các chuyên gia đề xuất xây dựng mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến tại Việt Nam. Sáng kiến kêu gọi sự tham gia của các ngân hàng, đơn vị cung cấp ví điện tử, doanh nghiệp viễn thông và nền tảng mạng xã hội, với thông điệp “Một người báo cáo, triệu người được bảo vệ”.
Theo đó, các thành viên tham gia mạng lưới đóng góp tín hiệu từ phản ánh của người dùng hoặc hệ thống về một đầu mối tập trung. Tại đây, tín hiệu từ nhiều nguồn được đối chiếu, liên kết và đánh giá mức độ rủi ro bằng trí tuệ nhân tạo, sau đó chia sẻ đến các thành viên. Mỗi thành viên chủ động lựa chọn cách cảnh báo phù hợp với khách hàng của mình, đồng thời phản hồi kết quả xử lý để tín hiệu ngày càng chính xác.
Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công An, Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia
Phát biểu tại tọa đàm, Đại tá, Tiến sỹ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công An, Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) nhấn mạnh: "Chúng ta không thể phòng, chống lừa đảo trên một không gian mạng có tính kết nối cao bằng những cơ chế cảnh báo còn phân tán, riêng lẻ".
Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, thực tiễn đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới cách tiếp cận chuyển từ phát hiện xử lý từng vụ việc sang chủ động nhận diện và phòng ngừa nguy cơ từ bảo vệ riêng lẻ từng hệ thống sang tăng cường phối hợp, chia sẻ tín hiệu rủi ro giữa các ngành, nền tảng và doanh nghiệp. Đây chính là ý nghĩa quan trọng của tọa đàm hôm nay hướng tới nghiên cứu hình thành một mạng lưới cảnh báo có khả năng kết nối thông tin, hỗ trợ phát hiện sớm và chủ động ngăn chặn lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam.
Theo Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, dữ liệu vừa là nguồn lực quan trọng để nhận diện, phòng ngừa rủi ro, vừa là tài sản cần được bảo vệ nghiêm ngặt trước các nguy cơ xâm nhập, đánh cắp, lộ lọt và khai thác trái phép. Do đó, an ninh dữ liệu không phải là “rào cản” của sự chia sẻ, mà phải trở thành nền tảng tạo dựng niềm tin, bảo đảm cho sự hợp tác an toàn, hiệu quả và bền vững. Đây cũng là yếu tố có tính nguyên tắc trong quá trình nghiên cứu, xây dựng Mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến tại Việt Nam.
Đại tá Nguyễn Huy Lục, Trưởng phòng, Cục An ninh mạng Bộ Công an
Trong tham luận tại tọa đàm, Đại tá Nguyễn Huy Lục, Trưởng phòng, Cục An ninh mạng Bộ Công an đã phân tích những rủi ro đối với an ninh dữ liệu khi các trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện toán đám mây được dịch chuyển sang nước thứ ba: "Điều này làm gia tăng các nguy cơ hình thành các địa bàn trung chuyển dữ liệu, công nghệ ngoài phạm vi kiểm soát của quốc gia sở tại, tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để thu thập dữ liệu, che giấu hoạt động tình báo mạng, chuyển giao công nghệ có kiểm soát".
Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cần thay đổi cách tiếp cận trong phòng, chống lừa đảo: từ xử lý riêng lẻ, bị động khi sự việc xảy ra sang chủ động kết nối, chia sẻ tín hiệu rủi ro trên toàn hệ sinh thái, với sự phối hợp của các cơ quan Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp.
Kinh nghiệm thực tiễn phòng, chống lừa đảo của các quốc gia
Chia sẻ tín hiệu liên ngành cũng là hướng đi nhiều quốc gia đã lựa chọn. Hai nhà đồng sáng lập - bà Emily Taylor và ông Lucien Taylor đã giới thiệu về mô hình và hoạt động của Global Signal Exchange (GSE) - nền tảng phi lợi nhuận toàn cầu chuyên trao đổi tín hiệu về lừa đảo do Google, Liên minh Chống lừa đảo Toàn cầu (GASA) và OXIL đồng sáng lập.
Trong vòng 22 tháng, GSE đã xử lý 1,7 tỷ tín hiệu lừa đảo, kết nối 130 tổ chức và nhiều cơ quan thực thi pháp luật quốc tế.
Hai nhà đồng sáng lập - bà Emily Taylor và ông Lucien Taylor đã giới thiệu về mô hình và hoạt động của Global Signal Exchange (GSE)
Từ phía thành viên của nền tảng, ông Norman Ng, đại diện Google chia sẻ về hiệu quả của mô hình chia sẻ dữ liệu xuyên ngành. "Chúng tôi hợp tác trực tiếp với các cơ quan thực thi pháp luật, như Cơ quan Tội phạm Quốc gia Vương quốc Anh (NCA), để làm gián đoạn hoạt động lừa đảo. Nhờ các tín hiệu được chia sẻ bởi NCA thông qua GSE, các nhóm của chúng tôi gần đây đã có thể xác định và triệt phá một mạng lưới lừa đảo đến từ Tây Phi", ông cho biết.
Ở cấp độ quốc gia, GovTech Singapore giới thiệu cách cơ quan này tiếp nhận tín hiệu từ GSE và đóng góp dữ liệu cho mạng lưới này. Nhóm Anti Scam Products (GASP) của GovTech vận hành hệ thống AI đã quét hơn 600.000 website, chặn khoảng 1.000 trang lừa đảo mới mỗi ngày và chỉ chưa đến 1.000 trường hợp cần con người kiểm tra. Danh sách URL lừa đảo này không chỉ dùng để bảo vệ người dân Singapore mà còn được chia sẻ qua GSE tới các thành viên khác trên toàn cầu.
Ông Norman Ng, đại diện Google chia sẻ về hiệu quả của mô hình chia sẻ dữ liệu xuyên ngành
Phát biểu bế mạc tọa đàm, ông Norman Ng nhấn mạnh rằng việc phòng, chống lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam và khu vực châu Á - Thái Bình Dương cần có sự hợp tác chặt chẽ, bao gồm việc kết hợp các cơ chế bảo vệ được tích hợp sẵn trên thiết bị và nền tảng, hợp tác với các đối tác tại các nước và các hoạt động nâng cao nhận thức.
Đại diện của Google cho rằng các cơ chế bảo vệ tích hợp sẵn trên thiết bị và nền tảng đóng vai trò là tuyến phòng thủ đầu tiên, giúp bảo đảm an toàn cho những công cụ mà mọi người sử dụng hàng ngày.
Về hợp tác liên ngành, ông Norman G đề cập đến Thỏa thuận ngành về chống lừa đảo trực tuyến và việc Google hỗ trợ thành lập Liên minh Chống lừa đảo Nhật Bản. Đây là những bước nhằm thúc đẩy các tổ chức chia sẻ thông tin về mối đe dọa và phối hợp ứng phó.