Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) vừa công bố báo cáo Chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI) quý I/2026.
Báo cáo được thực hiện bởi Công ty Nghiên cứu và Tư vấn DXL, đi sâu vào việc phân tích "cấu trúc nội tại" của sự kiên định từ phía các nhà đầu tư. Bằng cách phác thảo cách thức các mô hình chuỗi cung ứng khác nhau định hình mức độ rủi ro, báo cáo đồng thời chỉ ra những cải cách thể chế then chốt mà các nhà đầu tư kỳ vọng ở Chính phủ nhiệm kỳ mới của Việt Nam nhằm duy trì đà tăng trưởng dài hạn.
Theo báo cáo, chỉ số niềm tin kinh doanh quý I/2026 đạt mức 72,7 điểm, giảm 7,3 điểm so với mức đỉnh 80 ghi nhận vào quý IV/2025. Báo cáo nhận định con số này không đại diện cho một xu hướng tiêu cực bởi nó vẫn cao hơn đáng kể so với mức trung bình của 4 năm qua, qua đó khẳng định vị thế bền bỉ của Việt Nam như một mắt xích ổn định trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Sự sụt giảm nhẹ của chỉ số niềm tin được cho là hệ quả trực tiếp từ các căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông và sự thay đổi trong chính sách thương mại của các cường quốc. Trong bối cảnh đó, niềm tin của các nhà đầu tư chuyển sang trạng thái thận trọng và thực tế hơn. Minh chứng rõ nét nhất cho sự gắn kết bền chặt này là con số kỷ lục 93% lãnh đạo các doanh nghiệp châu Âu khẳng định sẽ tiếp tục giới thiệu Việt Nam như một điểm đến đầu tư lý tưởng. Đây là tỷ lệ bảo chứng mạnh mẽ nhất trong lịch sử khảo sát của EuroCham, cho thấy tầm nhìn chiến lược dài hạn của các doanh nghiệp đang vượt lên trên những dao động ngắn hạn của thị trường.
Theo EuroCham, nền tảng kinh tế và khả năng chống chịu của Việt Nam vẫn duy trì tốt giữa biến động toàn cầu. (Ảnh minh họa)
Ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch EuroCham nhận định những gì đang diễn ra không phải là sự suy giảm niềm tin mà là một sự điều chỉnh tất yếu để thích nghi. Nền kinh tế toàn cầu hiện nay giống như một hải trình đi qua những vùng biển động, nơi căng thẳng tại Trung Đông đang gây áp lực nặng nề lên giá năng lượng và buộc các chuỗi cung ứng phải xoay trục tìm kiếm những bến đỗ an toàn. Ông nhấn mạnh rằng dữ liệu từ BCI đã khẳng định một thực tế khách quan: Dù “thời tiết” địa chính trị bên ngoài có thể đang nhiều sóng gió nhưng nền tảng kinh tế và khả năng chống chịu của Việt Nam vẫn duy trì được sự kiên cường đáng kinh ngạc.
Trên thực tế, sự biến động của chỉ số BCI phản ánh một thực tế đa chiều về cách các ngành nghề và quy mô doanh nghiệp khác nhau phản ứng với rủi ro. Cụ thể, báo cáo chỉ ra niềm tin hiện nay phụ thuộc mật thiết vào khả năng hấp thụ các cú sốc và đặc thù của từng mô hình kinh doanh. Đáng chú ý, các ngành dịch vụ, đặc biệt là du lịch và khách sạn đang duy trì sự lạc quan cao độ với chỉ số niềm tin bứt phá ở mức 81,7 điểm. Điều này cho thấy sức phục hồi mạnh mẽ của nhu cầu tiêu dùng nội địa và sự quay trở lại của dòng khách quốc tế sau những chính sách nới lỏng về thị thực. Ngược lại, chuỗi giá trị nông nghiệp và thực phẩm lại chứng kiến sự sụt giảm mạnh 19,4 điểm, phản ánh áp lực trực tiếp từ lạm phát nguyên liệu đầu vào và các điểm nghẽn trong mạng lưới logistics quốc tế.
Phân tích sâu hơn về cấu trúc doanh nghiệp, báo cáo cho thấy một sự phân hóa rõ rệt theo quy mô nhân sự và mức độ tiếp xúc thị trường. Các doanh nghiệp lớn với quy mô trên 50 nhân viên vẫn giữ được tâm thế vững vàng nhờ các "vùng đệm" tài chính và quản trị linh hoạt. Trong khi đó, các doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt là nhóm có từ 11 đến 25 nhân viên, đang phải đối mặt với nhiều khó khăn hơn khi chỉ số niềm tin rơi xuống mức thấp nhất là 65,5 điểm. Theo lý giải của các chuyên gia, nhóm doanh nghiệp nhỏ thường có ít nguồn lực dự phòng hơn để đối phó với tình trạng chi phí vận hành gia tăng đột biến.
Bên cạnh những tác động từ bên ngoài, cộng đồng doanh nghiệp châu Âu cũng đang dành sự quan tâm đặc biệt đến môi trường kinh doanh nội địa và những cải cách mang tính cấu trúc. Dù tâm thế chung vẫn nằm trong vùng tích cực nhưng kết quả hoạt động thực tế trong quý I đã ghi nhận một khoảng cách nhất định so với kỳ vọng cao từ cuối năm trước. Cụ thể, trong khi 69% doanh nghiệp từng kỳ vọng hoạt động tích cực thì con số thực tế đạt được là 56%. Khoảng cách 13 điểm này không hẳn là sự suy thoái mà là biểu hiện của việc chuyển đổi hợp đồng chậm hơn và sự tích tụ của các chi phí vận hành phát sinh ngoài dự kiến.
Khảo sát của EuroCham cũng bóc tách những thách thức nội tại mà các doanh nghiệp đang phải đối mặt, trong đó rào cản hành chính vẫn là trở ngại hàng đầu với 61% ý kiến xác nhận. Tiếp theo đó là những lo ngại về quy định pháp luật chưa rõ ràng hoặc áp dụng thiếu nhất quán (51%) và các nút thắt trong quản lý thuế (44%). Một vấn đề mới nổi lên trong quý này là tình trạng thiếu hụt nhân tài và biến động nhân sự với tỷ lệ quan ngại tăng từ 23% lên 33%.
Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp cũng ghi nhận, đánh giá cao những nỗ lực của Chính phủ trong việc đơn giản hóa thủ tục thị thực và giấy phép lao động cho chuyên gia nước ngoài. Sự ổn định chính trị dưới sự lãnh đạo xuyên suốt của Đảng và Nhà nước cùng với thông điệp lấy kinh tế tư nhân làm động lực tăng trưởng then chốt của Chính phủ nhiệm kỳ mới (thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân) đã tạo nên một niềm tin vững chắc cho các cam kết dài hạn. Các nhà đầu tư đặc biệt ấn tượng với mức tăng trưởng GDP 7,83% trong quý I, coi đây là minh chứng thuyết phục nhất cho nội lực tài chính và sức sống của nền kinh tế Việt Nam.
Theo báo cáo, trong thời gian tới, EuroCham kỳ vọng sẽ cụ thể hóa các phản hồi từ doanh nghiệp thành những giải pháp chính sách thực tiễn thông qua Tuần lễ Đối thoại Sách trắng sắp tới. Đây là diễn đàn chiến lược để 20 Tiểu ban ngành nghề của EuroCham làm việc trực tiếp với các Bộ, ngành nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng, logistics và minh bạch pháp lý. Cụ thể, việc tinh giản thủ tục hành chính và đẩy nhanh quy trình ra quyết định được xác định là chìa khóa để Việt Nam duy trì lợi thế cạnh tranh trong cuộc đua thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.
Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert chia sẻ, khi Việt Nam bước vào kỷ nguyên vươn mình, năng lực cạnh tranh sẽ ngày càng phụ thuộc vào hiệu quả thực thi: từ việc giảm bớt gánh nặng hành chính, phân cấp ra quyết định cho đến việc bảo đảm tính rõ ràng hơn của các quy định pháp luật. EuroCham sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với Chính phủ và các đối tác để biến những ưu tiên này thành kết quả thực tế, bảo đảm rằng câu chuyện tăng trưởng mạnh mẽ của Việt Nam sẽ tiếp tục thu hút đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.