Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Nguyễn Mai Dương, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhấn mạnh, đổi mới sáng tạo số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là năng lực nghiên cứu, làm chủ và thương mại hóa công nghệ. Việt Nam xác định doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, kết nối và huy động nguồn lực.
Theo ông Nguyễn Mai Dương, những khó khăn về tài chính cho nghiên cứu và phát triển (R&D), hạ tầng dữ liệu, năng lực tính toán phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), nhân lực chất lượng cao và liên kết giữa các chủ thể đang ảnh hưởng đến hiệu quả đổi mới sáng tạo. Hợp tác ASEAN – EU được kỳ vọng góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn này, kết nối năng lực công nghệ của châu Âu với nhu cầu thị trường ASEAN.
Các diễn giả tham dự diễn đàn trao đổi về giải pháp thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng AI, hợp tác đổi mới sáng tạo số giữa ASEAN và EU. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)
Bà Kristina Buende, Trưởng Bộ phận Hợp tác, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam khẳng định, EU mong muốn tăng cường hợp tác với Việt Nam và ASEAN trong nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Trên cơ sở Kế hoạch công tác số EU – ASEAN được thông qua vào tháng 1/2026, hai bên có nhiều cơ hội hợp tác về AI, hạ tầng số, kỹ năng số, kết nối an toàn và tiêu chuẩn số, trong đó có hợp tác nghiên cứu thông qua chương trình Horizon Europe.
Một trong những vấn đề trọng tâm tại diễn đàn là đưa các cơ chế hỗ trợ nghiên cứu và đổi mới sáng tạo vào thực tiễn, giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực và kết quả nghiên cứu.
Chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo Nguyễn Mai Dương cho biết, trên cơ sở Nghị quyết số 57-NQ/TW, Việt Nam đã hoàn thiện nhiều quy định pháp luật, trong đó có Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, Luật Công nghệ cao năm 2025 và các quy định về chuyển giao công nghệ. Năm 2026, Việt Nam xếp thứ 43/139 nền kinh tế về chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), đứng thứ 3 ASEAN.
Cùng với hoàn thiện thể chế, Việt Nam chú trọng phát triển các tổ chức trung gian của thị trường khoa học và công nghệ nhằm kết nối viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu vẫn gặp khó khăn, nhất là khi doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về vốn, nhân lực và khả năng tiếp cận công nghệ.
Để giải quyết vấn đề này đòi hỏi những mô hình kết nối hiệu quả giữa nghiên cứu và sản xuất, kinh doanh. Chia sẻ kinh nghiệm của Áo, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Áo tại Việt Nam Philipp Agathonos nhấn mạnh vai trò của các tổ chức nghiên cứu và công nghệ (RTO) trong hỗ trợ doanh nghiệp thử nghiệm, hoàn thiện và thương mại hóa công nghệ. Mô hình này kết hợp nguồn lực công, tài trợ nghiên cứu cạnh tranh và hợp tác với khu vực tư nhân nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ.
Bên cạnh các mô hình kết nối, nguồn lực tài chính và hợp tác quốc tế là yếu tố quan trọng thúc đẩy thương mại hóa công nghệ. Ông Gonzalo Serrano, Phó Trưởng Bộ phận Hợp tác, Phái đoàn EU tại Việt Nam giới thiệu chương trình Horizon Europe với ngân sách khoảng 95 tỷ euro giai đoạn 2021 – 2027, mở ra cơ hội hợp tác nghiên cứu và đổi mới sáng tạo giữa các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp ASEAN với đối tác châu Âu.
Trong khuôn khổ diễn đàn, tại phiên tọa, các đại biểu tiếp tục thảo luận về những điều kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo số tại ASEAN, tập trung vào hạ tầng tính toán, quản trị dữ liệu và liên kết nghiên cứu với doanh nghiệp. Các đại biểu đề xuất mở rộng hợp tác nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ và phát triển nguồn nhân lực giữa ASEAN và EU.