Tọa đàm được tổ chức nhằm lấy ý kiến hoàn thiện Đề cương Đề án xây dựng Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia tích hợp các lĩnh vực khí, LNG, điện, lọc hóa dầu và năng lượng tái tạo.
Phát biểu khai mạc sự kiện, bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó Giám đốc Sở Công Thương TPHCM cho biết, sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, thành phố có thêm dư địa phát triển với nhiều lợi thế về công nghiệp, hệ thống cảng biển, logistics, khoa học - công nghệ và dịch vụ kỹ thuật. Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng cho sản xuất, giao thông, điện hóa, trung tâm dữ liệu và các ngành công nghệ cao ngày càng gia tăng, việc hình thành Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch xanh và tạo động lực để thành phố hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
TPHCM hướng tới xây dựng Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia tích hợp các lĩnh vực khí, LNG, điện, lọc hóa dầu và năng lượng tái tạo. (Ảnh minh họa)
Theo đề cương, Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia tại TPHCM sẽ được phát triển theo mô hình đa cực, thay vì tập trung tại một địa điểm duy nhất. Các cực phát triển chính gồm Long Sơn, Phú Mỹ - Cái Mép - Thị Vải và Rạch Dừa - Sao Mai - Bến Đình, kết nối với hệ thống khu công nghiệp, trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D), cơ sở đào tạo và các dịch vụ hỗ trợ, tạo thành một hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng đồng bộ.
Trong đó, mỗi cực sẽ đảm nhận một vai trò riêng trong chuỗi giá trị. Long Sơn được định hướng phát triển các ngành lọc hóa dầu, hóa chất, vật liệu mới và các giải pháp giảm phát thải. Khu vực Phú Mỹ - Cái Mép - Thị Vải sẽ tập trung phát triển LNG, điện khí, hệ thống kho cảng và logistics năng lượng. Bên cạnh đó, Rạch Dừa - Sao Mai - Bến Đình được xác định là trung tâm dịch vụ kỹ thuật dầu khí, công nghiệp chế tạo, điện gió ngoài khơi, cùng các hoạt động vận hành và bảo dưỡng công trình năng lượng. Cùng với các cực công nghiệp, mạng lưới viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức tài chính và trung tâm đổi mới sáng tạo sẽ đóng vai trò hỗ trợ nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển dữ liệu và thúc đẩy tài chính xanh, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái năng lượng hiện đại.
Đề cương cũng xác định mô hình phát triển gồm ba lớp liên kết là năng lượng; công nghiệp - chế tạo; dịch vụ, logistics, chuyển đổi số và nghiên cứu phát triển. Trên nền tảng đó, bảy trụ cột phát triển được đề xuất gồm: khí, LNG và điện khí; lọc hóa dầu và hóa chất; điện gió ngoài khơi; cảng biển và logistics; hydrogen cùng công nghệ thu hồi, sử dụng và lưu trữ carbon (CCUS); công nghiệp số và dữ liệu; nghiên cứu phát triển và nguồn nhân lực.
Trao đổi tại tọa đàm, nhiều đại biểu cho rằng, Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia cần được vận hành như một hệ sinh thái thống nhất, trong đó toàn bộ hạ tầng từ cảng biển, kho bãi, đường ống, lưới điện, giao thông, cấp nước đến hệ thống phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và cơ sở dữ liệu phải được quy hoạch đồng bộ. Song song với đầu tư hạ tầng, cần xây dựng cơ chế điều phối chung, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình liên thông và hệ thống giám sát thống nhất nhằm nâng cao hiệu quả vận hành.
Các chuyên gia nhấn mạnh, cần chuyển lợi thế về năng lượng thành năng lực công nghiệp. Theo đó, các dự án khí, LNG, điện gió ngoài khơi hay hydrogen không chỉ phục vụ mục tiêu bảo đảm nguồn cung năng lượng mà còn phải tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ thiết kế, chế tạo, vận chuyển, lắp đặt đến kiểm định, vận hành và bảo dưỡng thiết bị.
Theo lộ trình dự kiến, đề án sẽ được hoàn thiện trong năm 2026; giai đoạn 2026 - 2030 tập trung phát triển hạ tầng nền tảng; giai đoạn 2031 - 2035 mở rộng hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng và từ năm 2036 - 2045 hướng tới xây dựng Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia có năng lực cạnh tranh ở tầm khu vực.
Sở Công Thương TPHCM sẽ tiếp thu các ý kiến đóng góp tại tọa đàm để hoàn thiện đề cương đề án, tiếp tục khảo sát, xây dựng bộ tiêu chí và xác định danh mục dự án ưu tiên. Đây sẽ là cơ sở để hoàn thiện đề án chi tiết, trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt và tổ chức triển khai trong thời gian tới.