Thông tin tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cho biết, Việt Nam đã bước đầu đánh giá các nguồn gây ô nhiễm trên phạm vi cả nước cũng như tại những đô thị lớn như Hà Nội và TPHCM. Cơ cấu nguồn phát thải khá tương đồng với nhiều quốc gia đang phát triển, đặc biệt giống với Bắc Kinh (Trung Quốc). Trong đó, công nghiệp chiếm khoảng 27%, giao thông khoảng 25%, xây dựng khoảng 20%, khoảng 6% đến từ các nguồn khác như đốt rơm rạ và đốt mở xử lý chất thải. Thành phần ô nhiễm chủ yếu hiện nay là bụi mịn PM2.5.
Quang cảnh buổi làm việc. (Ảnh: VGP)
Theo Phó Thủ tướng, để giảm ô nhiễm không khí cần xử lý tận gốc các nguồn phát thải như giao thông, công nghiệp, xây dựng, chất thải nông nghiệp và rác thải đô thị. Các giải pháp phải được triển khai đồng bộ, từ quy hoạch đô thị, di dời những cơ sở công nghiệp ra khỏi khu vực đô thị, chuyển đổi phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện chạy điện hoặc phát triển giao thông ngầm đến việc áp dụng các tiêu chuẩn xây dựng và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ thay vì đốt bỏ.
Hiện nay, Việt Nam đang tìm kiếm một giải pháp chính sách tổng thể, mang tính liên ngành và liên vùng. Tuy nhiên, bên cạnh việc xây dựng chính sách, nguồn lực để triển khai vẫn là thách thức lớn. Chẳng hạn, nếu hạn chế xe máy vào khu vực trung tâm, cần tính toán đến sinh kế và nhu cầu đi lại của người dân, đòi hỏi quá trình chuyển đổi về công nghệ và phương thức quản lý.
Phó Thủ tướng cho rằng cần có những đánh giá đầy đủ hơn về thiệt hại do ô nhiễm không khí gây ra, đặc biệt là chi phí y tế và các tác động kinh tế – xã hội. Nếu so sánh được chi phí điều trị các bệnh liên quan đến ô nhiễm không khí với chi phí đầu tư cho những giải pháp như chuyển đổi công nghệ, thay đổi phương thức giao thông hay xử lý rác thải sẽ có thêm cơ sở thuyết phục để thúc đẩy những chính sách và hành động cần thiết.
Bà Ramla Khalidi và bà Angela Pratt cho biết, ô nhiễm không khí là một trong những lĩnh vực mà UNDP, WHO đã phối hợp với các Bộ, ngành của Việt Nam, đặc biệt là Bộ Y tế và Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai trong khoảng 2 năm qua.
UNDP và WHO hiện tập trung hỗ trợ Việt Nam trong 5 lĩnh vực chính liên quan đến ô nhiễm không khí gồm: hoàn thiện chính sách và khuôn khổ pháp lý; xây dựng hệ thống quan trắc và cảnh báo sớm; nghiên cứu và kiểm kê phát thải; truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng; đồng thời gắn các giải pháp kiểm soát ô nhiễm không khí với các mục tiêu phát triển bền vững, bao gồm thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) và lộ trình phát triển kinh tế carbon thấp.
Bà Ramla Khalidi khẳng định, UNDP nỗ lực huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực sẵn có nhằm đóng góp thiết thực vào những nỗ lực cải thiện chất lượng không khí tại Việt Nam.
Phó Thủ tướng đánh giá cao các ý kiến trao đổi thẳng thắn, mang tính xây dựng của đại diện UNDP và WHO và cho biết Việt Nam có thể ưu tiên lựa chọn Hà Nội làm địa bàn thí điểm, huy động sự hỗ trợ, tham gia của các tổ chức quốc tế để xây dựng mô hình kiểm soát ô nhiễm không khí, từ đó rút kinh nghiệm, nhân rộng ra những địa phương khác trên cả nước.
Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng hoan nghênh đề xuất của UNDP và WHO về việc tổ chức diễn đàn chuyên đề liên quan đến ô nhiễm không khí, đồng thời bày tỏ mong muốn kết nối với các chuyên gia quốc tế, trong đó có các chuyên gia từ Trung Quốc để trao đổi kinh nghiệm về thiết kế hệ thống quan trắc và quản lý giao thông.