Theo báo cáo của Bộ Công Thương, đến ngày 15/6/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 239,9 tỷ USD, tăng 21,4% so với cùng kỳ năm 2025. Nhóm công nghiệp chế biến tiếp tục giữ vai trò chủ lực với các mặt hàng điện tử, máy vi tính, linh kiện, điện thoại và giày dép. Trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản, nhiều mặt hàng như thủy sản, rau quả duy trì tăng trưởng tích cực, từng bước chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu sang chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, chủ nghĩa bảo hộ thương mại gia tăng, chi phí logistics tăng cao cùng các yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và phát triển bền vững, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.
Tuy nhiên, nhiều thách thức vẫn hiện hữu. Cán cân thương mại đã chuyển từ xuất siêu sang nhập siêu; khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ đóng góp khoảng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực FDI chiếm gần 80%. Giá trị gia tăng nội địa trong nhiều ngành xuất khẩu còn thấp; doanh nghiệp vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu và đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ các rào cản thương mại, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải carbon và phát triển bền vững.
Hội nghị Thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số
Tại hội nghị, các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp cho rằng, để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong giai đoạn tới, cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, nâng cấp hạ tầng số phục vụ thuế, hải quan và thương mại điện tử xuyên biên giới, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc trong kiểm tra chuyên ngành, thông quan, lưu kho và lưu bãi hàng hóa.
Nhiều ý kiến bày tỏ quan ngại trước xu hướng gia tăng các rào cản thương mại, biện pháp phòng vệ thương mại và yêu cầu kỹ thuật tại các thị trường xuất khẩu lớn. Các hiệp hội đề nghị tăng cường công tác dự báo, cảnh báo sớm về thay đổi chính sách nhập khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ những quy định về xuất xứ hàng hóa, sở hữu trí tuệ, lao động, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng nhằm hạn chế nguy cơ bị điều tra chống lẩn tránh thuế hoặc gian lận xuất xứ.
Bên cạnh đó, chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng đối với hàng hóa xuất khẩu. Do đó, các hiệp hội cho rằng cần có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, giảm phát thải, đáp ứng các tiêu chuẩn ESG (môi trường - xã hội - quản trị), Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), quy định chống phá rừng và các yêu cầu phát triển bền vững tại những thị trường nhập khẩu lớn.
Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030 đã được xác định trong các nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Bộ Chính trị. Trong đó, tăng trưởng xuất nhập khẩu là một trong những động lực quan trọng để thực hiện mục tiêu này.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu đổi mới tư duy phát triển xuất khẩu theo hướng lấy nhu cầu thị trường làm trung tâm, bám sát tín hiệu thị trường để định hướng sản xuất, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tận dụng hiệu quả mạng lưới cơ quan đại diện và thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để mở rộng thị trường xuất khẩu.
Để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và triển khai kịp thời, đồng bộ, hiệu quả các giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu trong thời gian tới, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các Bộ, ngành, địa phương cần tập trung vào 7 định hướng trọng tâm gồm: tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về nguồn lực sản xuất và phát triển ngành hàng; nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững; tháo gỡ khó khăn về tài chính, logistics và hạ tầng hỗ trợ xuất khẩu; tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp; đẩy mạnh công tác phát triển thị trường, cảnh báo sớm và xúc tiến thương mại; tăng cường cơ chế phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp; tăng cường phối hợp, phân tích và quản trị xuất nhập khẩu.
Cần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và triển khai kịp thời, đồng bộ, hiệu quả các giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu trong thời gian tới
Phó Thủ tướng Thường trực cũng yêu cầu Bộ Công Thương tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp khai thác triệt để các FTA đã ký kết; đẩy nhanh tiến độ đàm phán, ký kết các FTA mới để khai thác hiệu quả thị trường mới, nhất là thị trường Halal, châu Phi, Latinh; điều phối hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng bám sát thực tiễn thị trường, nhu cầu doanh nghiệp, chú trọng những thị trường trọng điểm, thị trường mới, thị trường ít bị áp lực bởi xung đột. Bên cạnh đó, lĩnh vực quan trọng nhất Bộ Công Thương cần tập trung quan tâm thời gian tới chính là sản xuất. Bởi có sản xuất ổn định thì chúng ta mới tăng được năng lực tự chủ trong xuất khẩu.
Bộ Tài chính tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách thuế, hoàn thuế, hải quan; hiện đại hóa quy trình thủ tục hải quan, đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính. Đồng thời, tăng cường kiểm soát gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp, vi phạm sở hữu trí tuệ nhằm bảo vệ uy tín hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần rà soát, xác định các ngành hàng nông, lâm, thủy sản xuất khẩu chủ lực; xây dựng vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn; nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường chế biến sâu để đáp ứng tốt hơn yêu cầu thị trường.
Ngân hàng Nhà nước điều hành tỷ giá chủ động, linh hoạt, hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ xuất khẩu và ổn định kinh tế vĩ mô; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.
Bộ Xây dựng nghiên cứu phát triển hệ thống hạ tầng logistics đồng bộ, bao gồm kho bãi, kho lạnh, trung tâm logistics và hạ tầng vận tải; tăng cường kết nối quy hoạch nhằm giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.
Các Bộ, ngành liên quan tiếp tục rà soát, loại bỏ các rào cản pháp lý, đẩy nhanh tiến độ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, tăng cường áp dụng quản lý rủi ro và hạn chế tình trạng thanh tra, kiểm tra chồng chéo.
Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các địa phương chủ động nắm bắt, giải quyết thực chất những khó khăn của doanh nghiệp; tổ chức triển khai hiệu quả các quy hoạch, thu hút đầu tư vào khu công nghiệp, khu kinh tế và những lĩnh vực công nghệ cao, tạo giá trị gia tăng lớn.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và các hiệp hội doanh nghiệp cần tiếp tục làm đầu mối tập hợp, phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp để các cơ quan có thẩm quyền xử lý.
Nhấn mạnh doanh nghiệp là chủ thể trung tâm của hoạt động xuất khẩu, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các tập đoàn, tổng công ty và cộng đồng doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng khoa học công nghệ, tăng năng suất lao động, mở rộng quy mô và nâng cao sức cạnh tranh để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.