Tại tọa đàm với chủ đề "Bảo đảm đủ điện cho tăng trưởng hai con số" do báo Công Thương vừa tổ chức, các đại biểu đã tập trung phân tích những áp lực đối với hệ thống điện trước yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai con số; tiến độ phát triển nguồn và lưới điện, cũng như những thách thức trong vận hành hệ thống khi tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng tăng. Từ đó, các đại biểu trao đổi giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, đầu tư và vận hành nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Theo thông tin tại tọa đàm, bước vào giai đoạn 2026 - 2030, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trở thành yêu cầu cấp thiết. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, nhu cầu tiêu thụ điện năng dự báo tiếp tục tăng trưởng ở mức 10,5% đến 12,9%/năm. Hệ số đàn hồi giữa tăng trưởng điện và tăng trưởng GDP dù đã cải thiện nhờ các giải pháp tiết kiệm năng lượng, song vẫn duy trì ở mức 1,1 đến 1,2 lần. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi phần trăm tăng trưởng GDP đòi hỏi quy mô cung ứng điện phải gia tăng tương ứng.
Bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định được xác định là hạ tầng nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số
Thực tế vận hành năm 2026 cho thấy, công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia đã đạt mốc kỷ lục 58.500 MW trong đợt nắng nóng cao điểm cuối tháng 6. Riêng khu vực miền Bắc đạt 30.200 MW với tốc độ tăng trưởng phụ tải đỉnh trên 14,4%. Theo tính toán của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), với đà tăng trưởng hiện nay, công suất đỉnh toàn quốc đến năm 2030 có thể tiệm cận mốc 100.000 MW đến 110.000 MW, gấp đôi quy mô hiện tại.
Ông Nguyễn Quốc Trung, Phó Tổng giám đốc NSMO cho biết, miền Bắc là khu vực chịu áp lực cung ứng điện lớn nhất do nguồn phát nội tại triển khai chậm, các đường dây truyền tải 500kV liên miền đã tiệm cận giới hạn vận hành. Đặc biệt, phụ tải miền Bắc rất nhạy cảm với nhiệt độ, đỉnh tiêu thụ lại rơi vào khoảng 21 giờ đến 23 giờ đêm, thời điểm điện mặt trời không còn phát điện.
Bên cạnh áp lực tăng phụ tải, việc đưa các dự án nguồn điện lớn vào vận hành cũng gặp không ít trở ngại. Nhằm đáp ứng mục tiêu quy hoạch, tổng công suất lắp đặt toàn hệ thống đến năm 2030 cần đạt từ 180.000 MW đến 220.000 MW, đồng nghĩa với việc phải bổ sung gần 90.000 MW nguồn điện mới cùng hệ thống lưới truyền tải đồng bộ.
Trong khi đó, sự bùng nổ của các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời cũng đặt ra bài toán phức tạp về tính linh hoạt và ổn định động của hệ thống. Do không có quán tính tự nhiên như các nguồn nhiệt điện hay thủy điện truyền thống, việc tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng cao làm giảm khả năng chịu sự cố của lưới điện, đòi hỏi công tác điều độ phải nâng cao năng lực dự báo và trang bị các hệ thống giám sát hiện đại.
Để tháo gỡ các điểm nghẽn và chủ động kiểm soát rủi ro thiếu điện, Bộ Công Thương cùng các Bộ, ngành liên quan đang khẩn trương cụ thể hóa các chỉ đạo của Trung ương, Quốc hội và Chính phủ. Trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ điều chỉnh, cập nhật Quy hoạch điện VIII, ưu tiên đưa vào danh mục các dự án có tính khả thi cao, tháo gỡ vướng mắc về thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và chủ đầu tư cho các dự án lưới điện truyền tải.
Theo ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), Bộ Công Thương đang gấp rút rà soát, điều chỉnh cơ cấu nguồn điện giữa các vùng miền, đẩy nhanh việc ban hành khung giá phát điện cho năng lượng tái tạo năm 2026. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) nhằm tạo hành lang pháp lý minh bạch, thu hút mạnh mẽ các nguồn lực xã hội đầu tư vào ngành điện.
Triển khai hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) là một giải pháp quan trọng góp phần đảm bảo cung ứng điện
Theo đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), EVN đã xây dựng kế hoạch đầu tư giai đoạn 2026 - 2030 với tổng vốn lên tới 830.000 tỷ đồng. EVN tập trung hoàn thành 15 dự án nguồn điện trọng điểm với tổng công suất hơn 6.000 MW như dự án Nhiệt điện Quảng Trạch 1, LNG Quảng Trạch 2, các dự án thủy điện mở rộng (Trị An, Tuyên Quang, Se San 3, Se San 4) và Thủy điện tích năng Bác Ái. Đồng thời, EVN dự kiến triển khai 2.000 MW hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) và đưa vào vận hành gần 300 dự án lưới điện truyền tải 220 - 500kV. Để bảo đảm tiến độ các dự án, đại diện EVN cho rằng cần tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc trong khâu chuẩn bị đầu tư, đồng thời xử lý các thủ tục liên quan đến đất đai, quy hoạch, môi trường và giải phóng mặt bằng.
Theo các chuyên gia, bên cạnh việc phát triển nguồn và lưới điện, cần triển khai những giải pháp về quản lý phía cầu, tiết kiệm điện, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ kết hợp lưu trữ và điều chỉnh biểu giá điện giờ cao điểm tiệm cận với thực tế vận hành hệ thống. Cùng với đó là yêu cầu nâng cao chất lượng dự báo phụ tải, dự báo nguồn năng lượng tái tạo, tăng khả năng linh hoạt của hệ thống điện và triển khai các giải pháp lưu trữ năng lượng sẽ góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia, bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.