Theo báo cáo của Bộ Công Thương, 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 659 tỷ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ. Xuất khẩu đạt 319,7 tỷ USD, tăng 21,7%. Nếu không có diễn biến bất lợi lớn, kim ngạch xuất khẩu cả năm có thể tăng khoảng 15 - 16%. Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đạt khoảng 255 tỷ USD, tăng 26,5%, trong khi khu vực kinh tế trong nước đạt khoảng 64,6 tỷ USD, tăng 5,8%.
Một số nhóm hàng công nghiệp chế biến tăng mạnh như máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 85 tỷ USD, tăng 50%; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt khoảng 40 tỷ USD, tăng 24,6%; điện thoại và linh kiện đạt khoảng 38 tỷ USD, tăng 18,6%.
Tuy nhiên, 7 tháng đầu năm, cả nước nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD. Một số nhóm hàng xuất khẩu tăng chậm như dệt may, giày dép, gỗ và sản phẩm gỗ; một số nông sản giảm kim ngạch. Cà phê đạt khoảng 5,45 tỷ USD, giảm 11,2%; gạo đạt 2,62 tỷ USD, giảm 7,1%; cao su đạt 1,55 tỷ USD, giảm 4,6%; chè giảm 3,3%.
Trong khi đó, nhập khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng mạnh, chủ yếu phục vụ sản xuất và mở rộng đầu tư tại Việt Nam. Các loại nguyên liệu đầu vào công nghiệp như kim loại, sắt thép, hóa chất, quặng, khoáng sản, chất dẻo cũng tiếp tục tăng. Giá và nguồn cung năng lượng chịu tác động từ tình hình xung đột tại Trung Đông.
Phó Thủ tướng Thường trực chỉ đạo triển khai các biện pháp thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu. (Ảnh minh họa)
Tại cuộc họp, đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp cho biết chi phí logistics, nguyên liệu và chi phí tuân thủ đang tiếp tục gây sức ép lên hoạt động xuất khẩu, trong khi các biện pháp phòng vệ thương mại, chính sách thương mại đơn phương và yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn xanh cũng đặt ra thêm nhiều thách thức. Bên cạnh đó, từ thực tế hoạt động của các ngành hàng, nhiều kiến nghị tập trung vào giảm chi phí và chủ động nguồn nguyên liệu…
Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, muốn kiểm soát nhập siêu trước hết phải thúc đẩy mạnh xuất khẩu. Theo tính toán của Bộ Công Thương, để cân bằng cán cân thương mại trong năm nay cần tạo được mức thặng dư rất lớn trong những tháng cuối năm, trong khi thị trường xuất khẩu còn nhiều yếu tố khó lường. Do đó, các Bộ, ngành, địa phương cần tập trung tháo gỡ khó khăn, tận dụng cơ hội thị trường, thúc đẩy xuất khẩu và cải thiện cán cân thương mại trong những tháng cuối năm.
Theo đó, Bộ Công Thương cần phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường thế giới, tiếp cận trực tiếp các hệ thống phân phối, chuỗi bán lẻ quốc tế; đẩy nhanh đàm phán các hiệp định thương mại tự do, tận dụng ngay những đơn hàng có nhu cầu cao như điện tử, máy móc, nông sản, thủy sản và mở rộng các thị trường còn nhiều dư địa như Halal, Mỹ Latinh, châu Phi. Bên cạnh đó, Bộ Công Thương rà soát quy định về phòng, chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp. Riêng việc phân cấp thủ tục cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa về Sở Công Thương, cần rà soát những khó khăn doanh nghiệp phản ánh, xác định rõ nguyên nhân để kịp thời tháo gỡ, bảo đảm phân cấp thực chất, tạo thuận lợi và giảm chi phí.
Bên cạnh việc mở rộng thị trường, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục và nguồn lực cho doanh nghiệp. Bộ Tài chính rà soát quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng theo hướng tăng cường phân loại rủi ro, đẩy nhanh xử lý hồ sơ của doanh nghiệp chấp hành tốt và hướng dẫn rõ các nhóm vướng mắc để doanh nghiệp chủ động thực hiện. Ngân hàng Nhà nước bảo đảm doanh nghiệp xuất khẩu tiếp cận tín dụng, ưu tiên vốn cho thu mua, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản trong những tháng cuối năm, đồng thời tiếp tục thực hiện các chính sách lãi suất phù hợp đối với những lĩnh vực phục vụ xuất khẩu.
Đối với ngành hàng nông, lâm, thủy sản, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần đẩy nhanh đàm phán, mở cửa thêm thị trường cho nông sản, trái cây; triển khai đồng bộ các nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU); xử lý nhanh hồ sơ mã số vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói, chế biến và các trường hợp bị cảnh báo, hạn chế nguy cơ gián đoạn xuất khẩu.
Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị phát huy tốt hơn các kênh kết nối và giảm chi phí logistics. Bộ Ngoại giao cần tăng cường ngoại giao kinh tế, huy động mạng lưới cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, cộng đồng người Việt Nam và doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài để kết nối doanh nghiệp trong nước với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối, nhà đầu tư và đối tác sở tại. Bộ Xây dựng phối hợp điều tiết giao thông, bố trí luồng ưu tiên tại các cảng, cửa ngõ logistics lớn trong những giai đoạn cao điểm xuất khẩu; thúc đẩy vận tải đa phương thức, đường thủy nội địa và đường sắt, đồng thời nghiên cứu phát triển đội tàu trong nước, giảm sự phụ thuộc vào doanh nghiệp vận tải nước ngoài.
Các địa phương theo dõi sát tình hình sản xuất, đơn hàng và xuất khẩu của doanh nghiệp chủ lực; đôn đốc các dự án sản xuất nguyên liệu đã nhập khẩu đầu vào; rà soát từng ngành hàng, xác định những yêu cầu doanh nghiệp chưa đáp ứng tại thị trường nhập khẩu để tập trung hỗ trợ về kiểm nghiệm, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và hồ sơ kỹ thuật.
Để kiểm soát nhập siêu, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu gắn với thúc đẩy sản xuất trong nước. Bộ Công Thương cần làm việc với các doanh nghiệp, tập đoàn có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, nhất là trong lĩnh vực máy tính, linh kiện điện tử, để làm rõ nguyên nhân nhập khẩu và tiến độ sản xuất, xuất khẩu tại Việt Nam.
Đồng thời, rà soát những loại hàng hóa công nghiệp đã có năng lực sản xuất trong nước để đề xuất điều chỉnh chính sách thuế phù hợp; phát triển công nghiệp hỗ trợ, nguồn hàng trong nước và tăng tỉ lệ nội địa hóa.
Phó Thủ tướng Thường trực cũng yêu cầu kiểm tra, kiểm soát các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có kim ngạch nhập khẩu lớn, doanh nghiệp có nhập khẩu tăng đột biến; tiếp tục rà soát các mặt hàng, nguyên liệu có khả năng sản xuất trong nước để giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.
Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các doanh nghiệp, hiệp hội tiếp tục gửi trực tiếp khó khăn, vướng mắc tới Văn phòng Chính phủ, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và các Bộ, ngành để tổng hợp, xử lý ngay.