Tháng trước, siêu thị REWE (Lankwitz, Berlin, Đức) bổ sung sản phẩm rau xà lách trộn đặc biệt. REWE là tập đoàn thương mại và du lịch hàng đầu châu Âu, vận hành khoảng 6.000 siêu thị và cửa hàng bán lẻ. Rau xà lách được trồng trên mái siêu thị tại Lankwitz, cao hơn quầy rau vài mét, khác hẳn các loại nhập khẩu.
Rau xà lách và gia vị đòi hỏi bảo quản lạnh trong quá trình vận chuyển. REWE thường nhập rau từ Italy, Tây Ban Nha, do nguồn cung ứng nội địa không đủ đáp ứng, đặc biệt vào mùa lạnh. Điều kiện bảo quản cùng quãng đường xa hàng nghìn km khiến dấu chân carbon trong logistics của mỗi kg rau khoảng 0,2 - 0,5kg CO2.
Mô hình trang trại trên mái nhà đang giải quyết thách thức này. Rau được trồng thủy canh quanh năm, thu hoạch sau mỗi ba tuần. Sau thu hoạch, rau được chuyển xuống tầng dưới để đóng gói và bày bán, phục vụ khách mua tại chỗ.
Trang trại trên mái là sản phẩm hợp tác giữa REWE và công ty công nghệ nông nghiệp ECF. Trong đó, REWE cung cấp mặt bằng, địa điểm và kênh phân phối, còn ECF chịu trách nhiệm thiết kế, vận hành nhà kính.
Ông Nicolas Leschke, nhà sáng lập kiêm CEO của ECF cho biết, việc phục vụ khách mua tại chỗ giúp siêu thị bỏ qua khâu vận chuyển từ vùng trồng đến trung tâm phân phối. Nhờ đó, họ không tốn chi phí, nhiên liệu, phát thải từ khâu vận chuyển bằng 0. Họ ước tính việc tự chủ được 900.000 gói rau xà lách mỗi năm giúp tiết kiệm khoảng 500.000 km vận chuyển.
Vườn rau trên mái của REWE tại Lankwitz, Berlin, Đức
Ngoài giảm phát thải, trang trại nhà kính này còn tận dụng nước mưa, nhiệt thải từ điều hòa vận hành siêu thị tầng dưới. Nguồn năng lượng vận hành được bổ sung thêm từ điện mặt trời.
PGS Prajal Pradhan (Đại học Groningen, Hà Lan), chuyên gia nghiên cứu về nông nghiệp đô thị cho biết, vùng xanh trên mái cũng giúp giảm hiệu ứng "đảo nhiệt đô thị" cho cửa hàng trong mùa nắng nóng. Đây là hiện tượng khi các thành phố xây bằng gạch, bê tông và nhựa đường không khác gì "bể chứa nhiệt", bị thiêu đốt bởi ánh nắng gay gắt ban ngày và tỏa nhiệt trở lại vào ban đêm.
Cũng theo ông Pradhan, việc siêu thị trồng rau trên mái còn giúp tăng tính kết nối giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng, khi cung ứng rau tươi ngay tại chỗ.
REWE đang tìm cách tối ưu lợi thế này. Họ bố trí các giếng trời khắp cửa hàng, giúp khách lựa đồ hay thanh toán cũng đều quan sát được những loại rau được trồng ở tầng trên. Trải nghiệm thú vị trở thành điểm thu hút khách.
Felix Thomas, quản lý siêu thị cho biết, một số khách hàng của họ di chuyển tới hơn 50km chỉ để mua một túi rau xà lách mới này.
Bên trong siêu thị REWE tại Lankwitz, Berlin
Trang trại trên mái và những mô hình tương tự có tiềm năng phát triển lớn tại châu Âu. Theo nghiên cứu của Stepan Svintsov, chuyên gia tại Viện Phát triển đô thị & khu vực sinh thái (Đức) và cộng sự, trồng rau trên mái có thể cung ứng 20 triệu tấn rau, quả mỗi năm, đáp ứng 28% nhu cầu của 190 triệu người châu lục này.
Tham vọng của doanh nghiệp công nghệ ECF không chỉ dừng lại ở Berlin. CEO ECF hy vọng sẽ xây dựng được ít nhất một trang trại tại mỗi khu vực hoạt động của chuỗi REWE trong vòng 5 năm tới.
"Nếu có thể trồng rau tại Đức quanh năm, chúng ta nên làm điều đó", ông nói. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng toàn cầu, đảm bảo an ninh lương thực, đồng thời giảm phát thải trong vận hành.