Ngày 6/11, UBND TPHCM phối hợp với Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Ủy ban Quốc gia Chương trình con người và sinh quyển (MAB) Việt Nam và Ban Thư ký Mạng lưới các khu dự trữ sinh quyển thế giới ven biển và hải đảo (WNICBR) tổ chức Hội nghị lần thứ 13 của mạng lưới.
Với chủ đề “Cân bằng phát triển đô thị với phát triển bền vững môi trường tại các khu dự trữ sinh quyển ven biển và hải đảo”, hội nghị tập trung thảo luận các nội dung trọng tâm gồm: kinh tế xanh và sinh kế bền vững; kinh tế tuần hoàn và quản lý tài nguyên; quản trị và chính sách phát triển khu dự trữ sinh quyển; tích hợp bảo tồn đa dạng sinh học với kinh tế xanh và thị trường carbon.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh cho biết, thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức lớn như biến đổi khí hậu, nước biển dâng, suy giảm đa dạng sinh học và áp lực từ quá trình đô thị hóa. Trong bối cảnh đó, cần có cách tiếp cận phát triển mới. Theo đó, bảo tồn thiên nhiên không đối lập với tăng trưởng kinh tế mà phải trở thành nền tảng cho sự thịnh vượng và phát triển bền vững.
Đối với TPHCM, sau khi mở rộng không gian phát triển với diện tích hơn 6.700 km² và dân số gần 15 triệu người, thành phố có thêm nhiều cơ hội phát triển kinh tế, đô thị và kinh tế biển, đồng thời cũng phải gánh vác trách nhiệm lớn hơn trong bảo vệ môi trường và gìn giữ các hệ sinh thái tự nhiên.
Các đại biểu thực hiện nghi thức khai mạc hội nghị. (Ảnh: Ban tổ chức)
Đặc biệt, khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ được UNESCO công nhận năm 2000 là tài sản thiên nhiên vô giá của thành phố, có vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học, điều hòa khí hậu, bảo vệ bờ biển và duy trì sinh kế cộng đồng. TPHCM định hướng phát triển Cần Giờ trở thành không gian đô thị biển xanh, thông minh, thân thiện với môi trường, gắn với bảo tồn hệ sinh thái, phát triển du lịch sinh thái và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Thành phố xác định không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần, đồng thời lấy bảo tồn thiên nhiên làm nền tảng kiến tạo mô hình phát triển xanh và có trách nhiệm.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM chia sẻ ba định hướng trọng tâm của thành phố. Thứ nhất là thúc đẩy mô hình phát triển hài hòa giữa đô thị và thiên nhiên, tăng cường trao đổi kinh nghiệm về quy hoạch, quản lý không gian và sử dụng bền vững tài nguyên, bảo đảm các hoạt động phát triển tôn trọng sức chịu tải của hệ sinh thái.
Thứ hai, phát huy khoa học công nghệ và tài chính xanh trong bảo tồn thông qua hợp tác nghiên cứu, chia sẻ dữ liệu, ứng dụng công nghệ số, quan trắc hệ sinh thái, đồng thời khai thác hợp lý giá trị dịch vụ hệ sinh thái và tiềm năng carbon xanh để huy động nguồn lực bền vững cho công tác bảo tồn.
Thứ ba, đặt con người và cộng đồng ở vị trí trung tâm của phát triển bền vững. Theo đó, bảo tồn chỉ thực sự thành công khi người dân được tham gia, được hưởng lợi và có sinh kế ổn định. Các mô hình kinh tế xanh, du lịch sinh thái, giáo dục môi trường cần được thúc đẩy để cộng đồng trở thành chủ thể tích cực trong gìn giữ thiên nhiên.
Phát biểu tại hội nghị, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam cho rằng, các hội nghị của Mạng lưới WNICBR có ý nghĩa quan trọng trong việc kết nối các khu dự trữ sinh quyển trên thế giới, cùng xác định những vấn đề ưu tiên, xây dựng kế hoạch hành động liên quan đến đại dương, quản lý vùng ven biển và ứng phó với biến đổi khí hậu. Đây cũng là cơ hội để các nhà khoa học, nhà hoạch định chính sách và chuyên gia chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn, từ đó tìm kiếm những giải pháp thích ứng phù hợp với từng địa phương và từng hệ sinh thái.
Ông Dương Thanh An, Phó Cục trưởng Cục Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện cơ sở pháp lý và cơ chế quản lý đối với các khu dự trữ sinh quyển. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã ghi nhận khu dự trữ sinh quyển là một loại hình di sản thiên nhiên có vị trí đặc biệt; Nghị định số 08/2022/NĐ-CP cũng quy định các nguyên tắc về thành lập và quản lý các khu dự trữ sinh quyển tại Việt Nam.
Các khu dự trữ sinh quyển là mô hình điển hình cho sự kết hợp giữa bảo tồn và phát triển. Bảo tồn tạo nền tảng cho phát triển, đồng thời các hoạt động phát triển phù hợp cũng đóng góp nguồn lực và lợi ích thiết thực trở lại cho công tác bảo tồn. Tuy nhiên, khu vực ven biển và hải đảo hiện chịu áp lực phát triển rất lớn do nhu cầu khai thác tài nguyên, phát triển đô thị và các ngành kinh tế ngày càng tăng. Đây cũng là những khu vực có giá trị sinh thái đặc biệt quan trọng, với sự kết nối đa dạng giữa hệ sinh thái đất liền và biển.
Để tăng cường bảo vệ các hệ sinh thái này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Kế hoạch về phục hồi các vùng đất ngập nước quan trọng có nguy cơ bị suy thoái. Kế hoạch xác định các dấu hiệu suy thoái, yêu cầu phục hồi và trách nhiệm huy động nguồn lực, trong đó giao phần lớn thẩm quyền, trách nhiệm cho các địa phương; ngân sách Trung ương sẽ hỗ trợ trong những trường hợp đặc biệt.
Ông Dương Thanh An kỳ vọng, các vùng đất ngập nước quan trọng tại những khu dự trữ sinh quyển ven biển và hải đảo sẽ tiếp tục nhận được sự quan tâm, đầu tư để phục hồi và bảo đảm các giá trị sinh thái.
Hội nghị lần thứ 13 của Mạng lưới WNICBR được kỳ vọng sẽ mở ra nhiều cơ hội hợp tác thiết thực giữa UNESCO, các khu dự trữ sinh quyển thành viên, cơ sở nghiên cứu và đối tác phát triển. Qua đó, thúc đẩy các sáng kiến phục hồi hệ sinh thái, quản lý dựa trên dữ liệu, phát triển kinh tế xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu.