Ngày 13/1, Hiệp hội doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) công bố chỉ số Niềm tin kinh doanh (Business Confidence Index - BCI) quý IV/2025 đạt 80 điểm, mức cao nhất kể từ năm 2018. Kết quả này đánh dấu bước phục hồi rõ rệt và bền vững của niềm tin kinh doanh, ngay cả khi môi trường kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn và rủi ro địa chính trị.
Báo cáo BCI do DXL Research & Consulting thực hiện cho thấy chỉ số Niềm tin kinh doanh này đã tăng vọt 13,5 điểm, lên mức 80 điểm trong quý cuối cùng của năm 2025. Đây là một trong những mức tăng theo quý mạnh nhất kể từ khi chỉ số này bắt đầu được khảo sát vào năm 2011, vượt qua cả các mức ghi nhận trước thời điểm căng thẳng thương mại và đại dịch bùng phát.
Kết quả khảo sát phản ánh một bức tranh thực tế sôi động hơn nhiều so với các dự báo thận trọng trước đó. Nếu như trong quý III, chỉ có 56% doanh nghiệp kỳ vọng điều kiện kinh doanh sẽ tích cực thì thực tế quý IV đã ghi nhận tới 65% doanh nghiệp đánh giá tình hình khả quan. Sự lạc quan này còn lan tỏa sang năm 2026 với 69% doanh nghiệp tin tưởng vào đà tăng trưởng trong quý I.
Sự khởi sắc của chỉ số BCI hoàn toàn đồng pha với quỹ đạo phục hồi ấn tượng của kinh tế vĩ mô Việt Nam. Tăng trưởng GDP quý IV/2025 đạt 8,46%, là mức tăng hàng quý nhanh nhất kể từ năm 2007, đưa tăng trưởng cả năm cán đích ở mức 8,02%. Những con số này đã xóa tan những hoài nghi về khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam sau khi Hoa Kỳ công bố các biện pháp thuế quan mới.
Ảnh minh họa
Nhận định về bước chuyển mình này, ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch EuroCham nhấn mạnh: Chỉ số BCI mới nhất xác nhận điều mà chúng ta đã cảm nhận rõ trong thực tiễn. Sau nhiều năm dao động quanh ngưỡng trung lập, việc đạt mốc 80 cho thấy niềm tin hiện nay không mang tính kỳ vọng đơn thuần mà được củng cố bằng thực tế.
Theo ông Bruno Jaspaert, các nhà máy đang duy trì hoạt động ổn định, đơn đặt hàng dần phục hồi và quan trọng hơn cả là các quyết định đầu tư đang được tái khởi động. Ông nhấn mạnh, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch mang tính cấu trúc, từng bước khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng chủ chốt, hướng tới vị trí trong nhóm ba nền kinh tế hàng đầu ASEAN.
Không chỉ phản ánh sự lạc quan ngắn hạn, khảo sát BCI quý IV/2025 cho thấy niềm tin rất mạnh mẽ của doanh nghiệp châu Âu đối với triển vọng trung hạn của Việt Nam. 88% doanh nghiệp bày tỏ lạc quan về giai đoạn 2026 - 2030, trong đó 31% cho biết họ "rất lạc quan".
Sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam tiếp tục được khẳng định khi 87% doanh nghiệp sẵn sàng giới thiệu Việt Nam như một điểm đến đầu tư cho các doanh nghiệp nước ngoài khác. Mức độ tự tin cao nhất ghi nhận ở nhóm doanh nghiệp quy mô lớn, phản ánh trải nghiệm vận hành và khả năng khai thác hiệu quả các lợi thế của thị trường.
Tuy nhiên, EuroCham cũng lưu ý, dù tâm lý thị trường cải thiện rõ rệt, căng thẳng thương mại toàn cầu vẫn tiếp tục tạo áp lực lên hoạt động kinh doanh. Trong năm 2025, 42% doanh nghiệp ghi nhận tác động ròng tiêu cực, 24% báo cáo hưởng lợi, trong khi 34% cho biết hầu như không bị ảnh hưởng hoặc chỉ chịu tác động rất hạn chế.
Khảo sát cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm doanh nghiệp. Các doanh nghiệp quy mô nhỏ chịu tác động bất lợi nhiều hơn do mức độ nhạy cảm cao trước biến động bên ngoài, trong khi các doanh nghiệp lớn tỏ ra vững vàng hơn nhờ nền tảng tài chính và năng lực thích ứng tốt hơn.
Theo ông Xavier Depouilly, Tổng giám đốc DXL Research & Consulting, chính sách thuế quan Hoa Kỳ và các tranh chấp thương mại là rủi ro được nhắc đến nhiều nhất, với 46% doanh nghiệp xác định đây là yếu tố gây căng thẳng chính. Tác động rõ nhất thể hiện qua biến động nhu cầu và mức độ bất định doanh thu (43%), tiếp theo là chi phí hoạt động gia tăng (16%).
Để ứng phó, doanh nghiệp đã triển khai nhiều điều chỉnh chiến lược: 41% tối ưu hóa chi phí; 35% tăng cường ứng dụng công nghệ, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo; 23% đa dạng hóa hoạt động ngoài Việt Nam; 19% điều chỉnh kế hoạch đầu tư và 17% điều chỉnh chiến lược mở rộng. Đáng chú ý, 20% cho biết chưa thực hiện thay đổi nào, phản ánh mức độ tác động vẫn trong ngưỡng kiểm soát đối với một bộ phận doanh nghiệp.
Thủ tục hành chính phức tạp và khung quy định thiếu nhất quán tiếp tục là những thách thức được nhắc đến nhiều nhất. Tuy nhiên, dữ liệu quý IV/2025 cho thấy tín hiệu cải thiện đáng kể. 53% doanh nghiệp xác định gánh nặng hành chính là mối quan ngại chính, giảm 12 điểm phần trăm so với quý III.
Các trở ngại khác bao gồm quy định chưa rõ ràng hoặc áp dụng thiếu nhất quán (52%), thủ tục hải quan và rào cản thương mại, cùng với hạn chế về thị thực và giấy phép lao động. Những vướng mắc này thường dẫn đến chậm trễ trong vận hành (59%), chi phí tuân thủ cao hơn (31%) và phân tán nguồn lực (20%).
Các cải cách gần đây, trong đó có Nghị quyết 68 ban hành tháng 5/2025 được doanh nghiệp nhìn nhận như tín hiệu tích cực về định hướng, dù hiệu quả thực tiễn vẫn đang trong giai đoạn hình thành. Đến quý IV/2025, 25% doanh nghiệp ghi nhận cải thiện trong môi trường hoạt động, 8% đánh giá cải thiện đáng kể, trong khi 61% cho biết chưa cảm nhận rõ tác động.
EuroCham nhận định, trong 12 - 18 tháng tới, phát triển hạ tầng và đẩy mạnh đầu tư công được kỳ vọng là động lực tăng trưởng quan trọng, đặc biệt đối với lĩnh vực xây dựng, logistics, thương mại và các ngành hướng đến người tiêu dùng. Bên cạnh đó, tốc độ và tính dự đoán của thủ tục hành chính được xem là yếu tố then chốt đối với quyết định đầu tư.
Bước sang năm 2026, các doanh nghiệp châu Âu xác định những ưu tiên chiến lược rõ ràng: 50% tập trung mở rộng hoạt động và đa dạng hóa danh mục đầu tư; 45% ưu tiên tuyển dụng và giữ chân nhân lực; 41% đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo.
Ông Bruno Jaspaert nhấn mạnh, cải cách chỉ thực sự có ý nghĩa khi doanh nghiệp cảm nhận được trong vận hành hàng ngày. EuroCham Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành, thúc đẩy các cải cách mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp trong năm 2026.