Theo Thông báo: Tổ hợp công nghiệp đường sắt đã được xác định trong quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định số 2404/QĐ-TTg ngày 29/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Việc nghiên cứu phát triển Tổ hợp công nghiệp đường sắt là yêu cầu cần thiết phải triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu tự chủ chiến lược về phát triển công nghiệp đường sắt, với lộ trình đầu tư phù hợp.
Nghị quyết số 172/2024/QH15 ngày 30/11/2024 của Quốc hội về chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và Nghị quyết số 187/2025/QH15 ngày 19/2/2025 của Quốc hội về chủ trương đầu tư dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đã quy định: “Tổng công ty đường sắt Việt Nam tiếp nhận quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng và tổ chức vận hành, khai thác; huy động các doanh nghiệp khác đầu tư phương tiện; tiếp tục tái cơ cấu, xây dựng mô hình quản lý; bảo trì kết cấu hạ tầng bảo đảm thống nhất, hiện đại, hiệu quả; tham gia phát triển công nghiệp đường sắt”.
Nghiên cứu phát triển Tổ hợp công nghiệp đường sắt. (Ảnh minh họa)
Tại Nghị quyết số 127/NQ-CP ngày 13/5/2025 của Chính phủ triển khai Nghị quyết số 187/2025/QH15 ngày 19/2/2025 của Quốc hội về chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Chính phủ giao Tổng công ty đường sắt Việt Nam chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện nhiệm vụ: “Lập, phê duyệt và triển khai dự án đầu tư tổ hợp bảo dưỡng, duy tu, vận hành toa xe, đầu máy... với các đối tác trong và ngoài nước”.
Tại cuộc họp, Bộ Tài chính đã báo cáo cơ sở pháp lý, cơ sở chính trị và đánh giá các yếu tố và khẳng định việc nghiên cứu phát triển tổ hợp công nghiệp đường sắt là nhiệm vụ, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước và việc giao Bộ Xây dựng là đúng quy định, đúng quy trình, thủ tục, đúng chức năng nhiệm vụ của Bộ Xây dựng. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính kiến nghị lãnh đạo Chính phủ thống nhất giao Bộ Xây dựng thực hiện nhiệm vụ này nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, nhà nước về phát triển công nghiệp đường sắt và giao Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí từ nguồn đầu tư công để nghiên cứu tiền khả thi Tổ hợp công nghiệp đường sắt.
Trên cơ sở kiến nghị của Bộ Tài chính và ý kiến thống nhất của Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ thống nhất về chủ trương giao Bộ Xây dựng tổ chức nghiên cứu, đề xuất chủ trương đầu tư xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt. Để có đầy đủ cơ sở, xem xét quyết định, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Xây dựng khẩn trương nghiên cứu, rà soát điều chỉnh nội dung giao Tổng công ty đường sắt Việt Nam về “Lập, phê duyệt và triển khai dự án đầu tư tổ hợp bảo dưỡng, duy tu, vận hành toa xe, đầu máy…” quy định tại Nghị quyết số 127/NQ-CP ngày 13/5/2025.
Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan hoàn thiện dự thảo công văn của Thủ tướng Chính phủ, trong đó cập nhật, điều chỉnh nội dung nhiệm vụ của Bộ Công Thương về Đề án phát triển công nghiệp đường sắt Việt Nam theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ tại công văn số 5372/VPCP-CN ngày 9/6/2026 của Văn phòng Chính phủ; bổ sung nhiệm vụ của UBND thành phố Hà Nội liên quan đến quy hoạch, quản lý đất phát triển Tổ hợp công nghiệp đường sắt và các nội dung liên quan (nếu có); trình Thủ tướng Chính phủ trước ngày 5/8/2026.