Với nguồn tài trợ 7,15 triệu USD từ Quỹ Môi trường toàn cầu (Global Environment Facility), dự án “Thúc đẩy bảo tồn loài hoang dã và du lịch dựa vào thiên nhiên có trách nhiệm vì sự phát triển bền vững ở Việt Nam” dự kiến thực hiện trong giai đoạn từ năm 2026 – 2030.
Dự án hướng tới một cách tiếp cận mà phát triển du lịch không đánh đổi bằng suy giảm thiên nhiên. Thay vào đó, giá trị kinh tế do thiên nhiên và du lịch tạo ra có thể trở thành nguồn lực để bảo vệ hệ sinh thái, loài hoang dã và tạo thêm sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.
Phát biểu tại lễ khởi động dự án, ông Bùi Chính Nghĩa, Cục trưởng Cục Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, Việt Nam là một trong 16 quốc gia được đánh giá có mức độ đa dạng sinh học cao, với sự hiện diện của hơn 62.600 loài động vật, thực vật, trong đó có nhiều loài đặc hữu, quý hiếm, có giá trị vô cùng to lớn trong việc hình thành các hệ sinh thái, môi trường sống đặc trưng.
Ông Bùi Chính Nghĩa, Cục trưởng Cục Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học phát biểu. (Ảnh: UNDP)
Tuy nhiên, trong thời gian qua, thực trạng đa dạng sinh học của Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều tác động, ảnh hưởng tiêu cực do sức ép của gia tăng dân số, phát triển kinh tế đã đẩy nhiều hệ sinh thái đến ngưỡng tới hạn, khiến gần 1.400 loài bị đe dọa sinh tồn theo Sách Đỏ Việt Nam năm 2024.
Đứng trước bối cảnh đó, Việt Nam đã có nhiều hoạt động, nỗ lực bảo vệ, duy trì các hệ sinh thái và thực hiện nhiều giải pháp cho công tác bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học. Bài học thực tiễn cho thấy, bảo tồn thiên nhiên sẽ không thể thành công nếu thiếu đi sự tham gia của các bên, đặc biệt là vai trò trung tâm của cộng đồng địa phương.
Do đó, cần phải gắn liền tham các mục tiêu bảo tồn thiên nhiên và bảo vệ môi trường với việc đảm bảo quá sinh kế bền vững thông qua các hoạt động hỗ trợ sinh kế cụ thể, thiết thực cho người dân sống dựa vào thiên nhiên.
Theo ông Bùi Chính Nghĩa, dự án WTP được thiết kế và triển khai mang một ý nghĩa vô cùng thiết thực. Trong đó, du lịch sinh thái và du lịch dựa vào thiên nhiên được xác định là một cách tiếp cận đột phá, phù hợp nhằm dung hòa bài toán bảo tồn và phát triển. Đây là phương thức nhằm phát huy tối đa giá trị tài nguyên, tạo cơ hội phát triển sinh kế mới, từ đó hỗ trợ nguồn lực tài chính tái đầu tư cho hoạt động bảo tồn hệ sinh thái và phát triển cộng đồng.
Tại vườn quốc gia Núi Chúa và vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, dự án sẽ thí điểm những cách làm mới nhằm hoàn thiện hướng dẫn, tiêu chí và công cụ để lồng ghép bảo tồn đa dạng sinh học vào quy hoạch và quản lý du lịch dựa vào thiên nhiên; thử nghiệm các mô hình quản lý, hợp tác, chia sẻ lợi ích và huy động tài chính từ du lịch cho bảo tồn. Đồng thời, tăng cường giám sát đa dạng sinh học thông qua hệ thống tuần tra SMART, công nghệ số và sự tham gia của cộng đồng. Nâng cao năng lực và thúc đẩy thay đổi hành vi của doanh nghiệp, hướng dẫn viên, du khách và cộng đồng nhằm bảo vệ loài hoang dã và các hệ sinh thái nhạy cảm.
Dự án WTP kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý khoảng 145.414 ha, đóng góp khoảng 15,7 triệu tấn CO₂ tương đương vào mục tiêu giảm phát thải, đồng thời tạo mới, phục hồi hoặc ổn định 1.800 việc làm xanh, trong đó 70% dành cho phụ nữ và mang lại lợi ích trực tiếp cho khoảng 3.000 người.
Dự án hướng tới một vòng tuần hoàn tích cực: thiên nhiên được bảo vệ tốt hơn tạo nên những điểm đến hấp dẫn và bền vững hơn; trong khi nguồn thu và sinh kế từ du lịch tạo thêm động lực để cộng đồng, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý tiếp tục đầu tư cho bảo tồn.