Ngày 29/7, tại Hà Nội, Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam (VCEA), Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam đã chủ trì tổ chức Diễn đàn Năng lượng Hydrogen và tương lai công nghiệp không phát thải.
Quang cảnh diễn đàn
Một trong những giải pháp chiến lược cho quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu
Phát biểu khai mạc diễn đàn, TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch VCEA, Tổng biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam cho biết, biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với sự phát triển của nhân loại, mà Việt Nam chúng ta là một trong những nước đang bị ảnh hưởng nặng nề. Cùng với đó, nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với mọi quốc gia trong việc tìm kiếm các nguồn năng lượng mới, sạch và bền vững.
Trong xu thế đó, hydrogen xanh được đánh giá là một trong những giải pháp chiến lược cho quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu. Hydrogen không chỉ góp phần thay thế nhiên liệu hóa thạch trong nhiều lĩnh vực khó giảm phát thải như công nghiệp nặng, giao thông vận tải, sản xuất điện, hóa chất mà còn mở ra cơ hội hình thành chuỗi giá trị công nghiệp mới, thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực tăng trưởng kinh tế xanh.
TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch VCEA, Tổng biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam phát biểu khai mạc diễn đàn
Theo TS. Mai Duy Thiện, Quyết định 165/QĐ-TTg ngày 7/2/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác định mục tiêu phát triển hệ sinh thái hydrogen đồng bộ từ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển, phân phối đến sử dụng; từng bước đưa Việt Nam trở thành quốc gia có năng lực tham gia chuỗi giá trị hydrogen trong khu vực và trên thế giới. Đây không chỉ là định hướng phát triển ngành năng lượng mà còn là nền tảng quan trọng để thúc đẩy quá trình chuyển đổi công nghiệp theo hướng xanh, sạch, hiện đại và phát triển bền vững.
TS. Mai Duy Thiện nhấn mạnh, Việt Nam đang đứng trước những cơ hội rất lớn để phát triển ngành công nghiệp hydrogen nhờ tiềm năng dồi dào về năng lượng tái tạo như: thủy điện, điện gió ngoài khơi và điện mặt trời... Đồng thời, với vị trí địa lý thuận lợi cùng quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng, nước ta có điều kiện để thu hút đầu tư từ các nước tiên tiến, tiếp nhận công nghệ hiện đại, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế và từng bước tham gia thị trường hydrogen toàn cầu.
Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, chúng ta cũng đang đối mặt với nhiều thách thức như chi phí sản xuất còn cao, nguồn lực tài chính để đầu tư lớn, hạ tầng lưu trữ và vận chuyển còn hạn chế, nguồn nhân lực chất lượng cao chuyên ngành còn thiếu, cũng như yêu cầu hoàn thiện khung chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế tài chính phù hợp. Chính vì vậy, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức tài chính, các viện nghiên cứu, trường đại học và các đối tác quốc tế... sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình phát triển ngành hydrogen tại Việt Nam.
Hoàn thiện khung pháp lý để phát triển công nghiệp hydrogen
PGS.TS Phạm Hoàng Lương, giảng viên cao cấp Đại học Bách Khoa Hà Nội, Phó Chủ tịch VCEA cho biết, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để phát triển hydrogen xanh nhờ nguồn năng lượng tái tạo dồi dào. Miền Trung và Nam Trung Bộ có tiềm năng lớn về điện mặt trời quy mô lớn; khu vực duyên hải miền Trung và đồng bằng sông Cửu Long có tốc độ gió trung bình 8 - 10 m/s, phù hợp phát triển điện gió. Đặc biệt, theo đánh giá của World Bank, tiềm năng điện gió ngoài khơi của Việt Nam có thể đạt tới 600 GW.
Tuy nhiên, ngành hydrogen trong nước vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu. Khoảng 500.000 tấn hydrogen được sản xuất hàng năm đều là hydrogen xám hoặc hydrogen đen, chủ yếu từ than tại các nhà máy Đạm Hà Bắc, Đạm Ninh Bình hoặc từ khí tự nhiên tại Đạm Phú Mỹ và Đạm Cà Mau.
Theo Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen, Việt Nam đặt mục tiêu sản xuất 100.000 - 500.000 tấn hydrogen phát thải thấp mỗi năm vào năm 2030 và nâng lên 10 - 20 triệu tấn/năm vào năm 2050, từng bước hình thành ngành công nghiệp hydrogen xanh phục vụ mục tiêu phát thải ròng bằng 0.
PGS.TS Phạm Hoàng Lương, giảng viên cao cấp Đại học Bách Khoa Hà Nội, Phó Chủ tịch VCEA thông tin về hiện trạng công nghiệp hydrogen tại Việt Nam
Để hiện thực hóa mục tiêu này, PGS.TS Phạm Hoàng Lương cho rằng cần sớm tháo gỡ ba điểm nghẽn lớn là hạ tầng truyền tải và kết nối; năng lực công nghệ và khung pháp lý, bao gồm hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế giá phù hợp đối với hydrogen.
Phát biểu tại hội thảo, ông Đặng Hải Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Dầu khí và Than (Bộ Công Thương) cho biết, Bộ Công Thương đã phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành và xây dựng lộ trình phát triển TCVN, QCVN cho lĩnh vực hydrogen đến năm 2030, định hướng đến các giai đoạn tiếp theo. Tuy nhiên, số lượng tiêu chuẩn và quy chuẩn chuyên ngành hydrogen hiện vẫn còn rất hạn chế so với yêu cầu phát triển thực tiễn.
Theo ông Đặng Hải Anh, trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, việc xây dựng và hoàn thiện TCVN, QCVN sẽ được đẩy mạnh nhằm tạo hành lang kỹ thuật cho các dự án hydrogen. Quá trình rà soát cũng cho thấy Việt Nam cần nghiên cứu lộ trình phát triển phù hợp hơn, trong đó chú trọng các dẫn xuất của hydrogen nhằm tận dụng hạ tầng năng lượng hiện có.
Bên cạnh đó, TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam chia sẻ, bên cạnh hydrogen xanh sản xuất từ điện tái tạo, hydro tự nhiên có thể trở thành một hướng phát triển mới đầy triển vọng. Việt Nam có hệ thống đứt gãy sâu, đá siêu mafic, núi lửa cổ và nhiều suối nước nóng - những điều kiện được đánh giá phù hợp cho quá trình hình thành và tích tụ hydro tự nhiên. Đây là nguồn “vàng trắng” tiềm ẩn mà chúng ta cần nghiên cứu từ sớm để không bỏ lỡ cơ hội trong cuộc cách mạng năng lượng toàn cầu.
Trong khuôn khổ diễn đàn, TS. Nguyễn Hữu Lương, chuyên gia cao cấp về hydro, Viện Dầu Khí Việt Nam đã trình bày tham luận “Chính sách hydro trong giao thông vận tải”; TS. Dư Văn Toán, Viện khoa học khí tượng thủy văn, môi trường và biển (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) thông tin về hiện trạng năng lượng hydrogen ngoài khơi: cơ hội và thách thức.
Theo các chuyên gia tại diễn đàn, trong bối cảnh nhiều nền kinh tế lớn đang đẩy nhanh lộ trình trung hòa carbon và áp dụng các tiêu chuẩn phát thải ngày càng nghiêm ngặt đối với hàng hóa nhập khẩu, phát triển công nghiệp hydrogen góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, mở ra dư địa tăng trưởng mới, giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.