Chương trình đặt mục tiêu nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, cộng đồng và doanh nghiệp về bảo vệ môi trường; tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong chấp hành pháp luật về môi trường, đồng thời thúc đẩy các mô hình tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là thực hiện phân vùng môi trường thống nhất trên địa bàn TPHCM để kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu tác động của ô nhiễm đến con người và hệ sinh thái. Thành phố sẽ xây dựng lộ trình nâng cấp công nghệ xử lý chất thải, đồng thời di dời các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ không đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường hoặc không phù hợp với phân vùng môi trường; chú trọng bảo vệ, phục hồi rừng tự nhiên, nâng cao năng lực phòng cháy, chữa cháy rừng và kiểm soát chặt chẽ việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng, mặt nước, mặt biển; theo dõi và cảnh báo sớm nguy cơ ô nhiễm không khí, nước mặt, nước dưới đất, môi trường biển và đất.
TPHCM đặt mục tiêu đầu tư các nhà máy xử lý chất thải rắn gắn với thu hồi năng lượng; từng bước hạn chế, tiến tới chấm dứt đầu tư mới các khu xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ chôn lấp trực tiếp
Trong giai đoạn 2026 – 2030, thành phố sẽ xây dựng và triển khai kế hoạch quản lý chất lượng môi trường nước mặt; tăng cường kiểm soát, cảnh báo ô nhiễm tại các lưu vực sông, kênh, rạch và công trình thủy lợi. Các khu vực ô nhiễm sẽ được tập trung xử lý, cải thiện chất lượng nước.
Thành phố dự kiến nạo vét, cải tạo hệ thống sông, kênh, rạch; đầu tư hệ thống cống thu gom và các nhà máy xử lý nước thải đô thị; tập trung vào những điểm nóng, kiểm soát nguồn phát thải từ giao thông, công nghiệp, xây dựng, nông nghiệp và hoạt động dân sinh, đặc biệt chú trọng giải quyết vấn đề ô nhiễm bụi PM10 và PM2.5.
Đồng thời đầu tư hoàn thiện hạ tầng các khu xử lý chất thải tập trung, tăng cường năng lực thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp và chất thải nguy hại.
Chương trình đề ra các giải pháp gồm: giảm phát sinh chất thải, tăng tái sử dụng, tái chế và thu hồi tài nguyên, năng lượng từ chất thải; khuyến khích phát triển ngành công nghiệp tái chế, các khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp tái chế và từng bước hạn chế các cơ sở tái chế thủ công, quy mô nhỏ gây ô nhiễm.
Bên cạnh đó, thành phố sẽ đa dạng hóa công nghệ xử lý chất thải, khuyến khích những công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường; tăng cường xử lý kết hợp thu hồi năng lượng và từng bước hạn chế, tiến tới chấm dứt đầu tư mới các khu xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ chôn lấp trực tiếp.
Chương trình bảo vệ môi trường giai đoạn 2026 – 2030 trên địa bàn TPHCM được cụ thể hóa bằng 26 chương trình, đề án, dự án ưu tiên. Trọng tâm là mở rộng mạng lưới quan trắc môi trường tự động, liên tục; xây dựng hệ thống thu gom và nhà máy xử lý nước thải đô thị; đầu tư nhà máy xử lý chất thải rắn gắn với thu hồi năng lượng; cải tạo, phục hồi các bãi chôn lấp sau khi ngưng tiếp nhận chất thải; nạo vét, khơi thông dòng chảy và cải thiện các khu vực ven sông, tuyến kênh, rạch ô nhiễm; đẩy mạnh số hóa dữ liệu môi trường, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và Internet vạn vật trong quan trắc, dự báo và kiểm soát ô nhiễm, hướng tới xây dựng hệ thống quản lý môi trường thông minh…
Để thực hiện chương trình, thành phố sẽ hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường kiểm tra, hậu kiểm và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý và phát huy vai trò giám sát của cộng đồng.
Cùng với nguồn ngân sách, TPHCM sẽ đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút nguồn vốn ODA và các nguồn lực từ khu vực tư nhân cho các dự án môi trường. Công tác tuyên truyền, giáo dục về tiêu dùng bền vững, phân loại chất thải tại nguồn, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn tiếp tục được tăng cường.