Năng lượng tái tạo

Bản tin năng lượng số 27/2020

Thứ hai, 13/7/2020 | 09:11 GMT+7
Bộ Công Thương mới đây đã tổ chức hội thảo “Phát triển bền vững nguồn năng lượng tái tạo (NLTT) nối lưới và điện mặt trời mái nhà” tại TPHCM.

Phát triển bền vững nguồn năng lượng tái tạo nối lưới và điện mặt trời mái nhà

Hội thảo được tổ chức nhằm cập nhật những thông tin về hiện trạng nguồn điện hiện nay; phổ biến chủ trương, định hướng cũng như các cơ chế chính sách hiện hành về NLTT tại Việt Nam. Đây cũng là cơ hội để các nhà đầu tư, doanh nghiệp, chuyên gia trao đổi, thảo luận, chia sẻ những giải pháp, công nghệ, kỹ thuật, thị trường NLTT; nêu các khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai. Đồng thời, hội thảo tạo diễn đàn mở để các cơ quan quản lý địa phương, chuyên gia, nhà đầu tư, doanh nghiệp bày tỏ ý kiến, góp ý, khuyến nghị cho các bộ, ngành nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý, thúc đẩy phát triển mạnh mẽ hơn nữa nguồn điện NLTT nối lưới, điện mặt trời mái nhà, nhất là ở khu vực miền Trung, miền Nam trong thời gian tới.

Trong những năm qua, với sự vào cuộc tích cực của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, môi trường kinh doanh của Việt Nam tiếp tục được cải thiện, tạo tâm lý phấn khởi cho các nhà đầu tư trong, ngoài nước mở rộng quy mô hoạt động, sản xuất kinh doanh. Thêm vào đó, đời sống kinh tế vật chất của người dân tăng lên… khiến nhu cầu sử dụng điện tăng cao. Tuy nhiên, đây cũng là một thách thức rất lớn cho ngành điện Việt Nam trong bối cảnh nguồn cung năng lượng sơ cấp trong nước đã tới hạn, dẫn đến phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu; phân bố nguồn điện và phụ tải không đồng đều gây áp lực truyền tải lớn trên hệ thống đường dây 500 kV Bắc – Nam; tác động về biến đổi khí hậu dẫn đến khô hạn, hồ thuỷ điện thiếu nước để sản xuất; một số dự án điện theo Quy hoạch điện VII điều chỉnh bị chậm tiến độ so với yêu cầu đặt ra…

Hội thảo “Phát triển bền vững nguồn năng lượng tái tạo nối lưới và điện mặt trời mái nhà”

Trong bối cảnh hệ thống điện đang chịu nhiều áp lực về bảo đảm cung ứng điện, đặc biệt sau năm 2020 khi cả nước không có nhiều nguồn đưa vào khai thác mới thì việc phát triển các dự án NLTT nối lưới và điện mặt trời mái nhà được xem là một trong những giải pháp quan trọng. Điều này giúp khai thác triệt để nguồn tài nguyên thiên nhiên tái tạo, vô tận ở nước ta, nhất là khu vực miền Trung và miền Nam để phát điện phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; tận dụng được nguồn đất hoang hoá không thể canh tác nông nghiệp đối với dự án nối lưới; tận dụng được hàng chục triệu mái nhà của hộ dân, cơ quan, công sở, khu – cụm công nghiệp. Giảm bớt áp lực cho hệ thống điện quốc gia; bổ sung kịp thời các nguồn điện đang chậm tiến độ vì thời gian xây dựng nhanh, thiết bị ngày càng đa dạng và giá cả cạnh tranh; riêng đối với điện mặt trời mái nhà không phải đầu tư hệ thống truyền tải. Gia tăng lợi ích kinh tế cho địa phương và tạo việc làm cho người lao động; giúp hình thành ngành công nghiệp năng lượng của đất nước. Mang lại lợi ích cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước, đặc biệt là những người dân, doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Không gây ô nhiễm môi trường, góp phần thực hiện các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu. Góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu Nghị quyết 55 của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó, tỷ lệ các nguồn năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp đạt khoảng 15 - 20% vào năm 2030; 25 - 30% vào năm 2045.

Thời gian qua, Chính phủ cũng đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích phát triển nguồn NLTT như Quyết định số 2068/QĐ-TTg ngày 25/11/2015 phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng tái tạo của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quyết định số 13/QĐ-TTg ngày 6/4/2020 về cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam (thay thế Quyết định 11 năm 2017); Quyết định số 39/2018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 10/9/2018 về cơ chế hỗ trợ phát triển các dự án điện gió tại Việt Nam… Bộ Công Thương cũng có Quyết định 2023/QĐ- BCT ngày 5/7/2019 phê duyệt chương trình phát triển điện mặt trời áp mái tại Việt Nam giai đoạn 2019 - 2025 và nhiều Thông tư hướng dẫn cùng các chương trình kế hoạch triển khai thực hiện.

Chỉ trong vài năm trở lại đây, điện NLTT đã có bước phát triển vượt bậc đạt trên 5.500 MW. Riêng với điện mặt trời, đã có 5.000 MW đi vào vận hành, trong đó dự án quy mô nối lưới đạt khoảng 4.500 MW, điện mặt trời mái nhà đạt trên 31.570 dự án với tổng công suất là 657,88 MWp. NLTT đã đóng góp mỗi tháng trên 3 tỷ kWh, chiếm khoảng 10% công suất và 6% sản lượng thương phẩm cả nước.

Các cơ chế cũng đã tạo điều kiện cho hàng nghìn nhà đầu tư, doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia thị trường từ nghiên cứu, sản xuất, phân phối, lắp đặt, dịch vụ, đến tài chính, bảo hiểm… góp phần hình thành thị trường điện NLTT tại Việt Nam.

Với kết quả này, Việt Nam đã trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao và là điểm sáng trên thế giới về phát triển NLTT nói chung và điện mặt trời, điện gió nói riêng, được các tổ chức quốc tế ghi nhận, đánh giá cao.

Thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng, mặc dù đã đạt được những kết quả tích cực nhưng việc phát triển NLTT, nhất là điện gió, điện mặt trời, trong đó có điện mặt trời mái nhà vẫn còn một số hạn chế nhất định và chưa tương xứng với tiềm năng to lớn, đặc biệt ở khu vực miền Trung và miền Nam.

Cụ thể như hạ tầng lưới điện truyền tải đã không theo kịp tiến độ của các dự án NLTT, dẫn đến các dự án điện gió, điện mặt trời quy mô nối lưới ở một số địa phương như Ninh Thuận, Bình Thuận đã không giải toả hết 100% công suất ở một số thời điểm nhất định.

Đối với điện mặt trời mái nhà, dù rất tiềm năng và dễ làm nhưng cũng chưa đạt được như kỳ vọng vì chi phí đầu tư ban đầu còn khá cao, chưa có sự tham gia, hỗ trợ mạnh mẽ từ các tổ chức tài chính; thị trường sản phẩm, dịch vụ điện mặt trời khá đa dạng nhưng chưa có tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp mong muốn đầu tư.

Tại hội thảo, bên cạnh việc cập nhật thông tin, cơ chế chính sách hiện tại, nhiều ý kiến cũng đã thẳng thắn, trao đổi, đề cập đến những cơ chế mới sẽ được triển khai trong thời gian tới như cơ chế đấu thầu các dự án điện NLTT nối lưới; cơ chế xã hội hoá đầu tư lưới điện truyền tải; hay các vấn đề liên quan đến quản lý, tiêu chuẩn kỹ thuật lắp đặt, an toàn của sản phẩm, dịch vụ điện mặt trời mái nhà… Đây đều là những vấn đề quan trọng, cấp thiết mà Bộ Công Thương đang lấy ý kiến nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý, báo cáo Chính phủ xem xét quyết định trong thời gian tới.

Ngành khí thiên nhiên hoá lỏng (LNG) đang gặp khó khăn 

Một báo cáo mới do tổ chức Giám sát năng lượng toàn cầu (GEM) công bố mới đây cho thấy, kể từ sau cuộc khảo sát các dự án kho cảng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) của GEM vào mùa xuân năm 2019, hoạt động xây dựng và mở rộng các dự án kho cảng LNG đang phải đối mặt với bối cảnh mới đầy biến động. Thay đổi này đến từ sự kết hợp của hàng loạt yếu tố như: xây dựng ồ ạt, giá khí thấp, những gián đoạn do đại dịch.

Báo cáo này dựa trên dữ liệu mới nhất do Hệ thống theo dõi cơ sở hạ tầng năng lượng hóa thạch toàn cầu của GEM thu thập. Theo báo cáo, trong năm vừa qua, lượng công suất kho cảng LNG đang xây dựng trên toàn thế giới đã tăng hơn gấp đôi với tổng chi phí đầu tư tăng từ 82,8 tỷ USD lên tới 196,1 tỷ USD.      

Nhiều dự án trong giai đoạn trước khi xây dựng hoặc đang xây dựng hiện đang gặp khó khăn nghiêm trọng. Khảo sát của GEM cho thấy, gần đây, ít nhất hơn 20 dự án đã bị hủy hoặc hiện đang bị chậm trễ nghiêm trọng về thu xếp tài chính hoặc tiến độ xây dựng. Điển hình trong đó là các dự án ngưng trệ do loạt yếu tố từ khó khăn trong tìm nguồn tài chính, những ảnh hưởng về lao động do đại dịch và kinh tế bất ổn.

Ngành LNG thế giới đang gặp phải nhiều khó khăn

4 trong số 5 công ty đi đầu về phát triển hạ tầng xuất khẩu LNG đều có trụ sở tại Mỹ. 5 trong số 6 công ty hàng đầu trong xây dựng kho cảng nhập khẩu LNG có trụ sở tại Trung Quốc.      

Do chi phí NLTT thay thế giảm, việc mở rộng cơ sở hạ tầng LNG đang đối mặt với các vấn đề về hiệu quả đầu tư trong dài hạn và nguy cơ mắc kẹt tài sản.      

Gre Aitken, nhà phân tích nghiên cứu tại GEM cho biết: “LNG đã từng được cho là một lựa chọn an toàn cho các nhà đầu tư đặt cược. Không chỉ được coi là một loại nhiên liệu thân thiện với khí hậu mà LNG còn nhận được sự hỗ trợ đáng kể từ phía chính phủ để đảm bảo các dự án khổng lồ này được nâng đỡ hoàn thiện với tất cả số tiền chúng cần, gồm cả những dự án có vốn đầu tư lớn nhất từng được xây dựng. Và đột nhiên, ngành công nghiệp này lâm vào hàng loạt khó khăn”.

Ted Nace, Giám đốc điều hành của GEM thông tin: “Nguồn tiền thông minh như Berkshire Hathaway đang dần rút khỏi LNG. Trong lĩnh vực năng lượng, kết quả chạy mô hình đã cho thấy các gói NLTT đã bắt đầu vượt qua nhiên liệu khí nhập khẩu ở Hàn Quốc. Và mỗi năm trôi qua, NLTT sẽ càng trở nên cạnh tranh hơn”.

Tổ chức Giám sát năng lượng toàn cầu - Global Energy Monitor là một mạng lưới các nhà nghiên cứu phát triển thông tin về những dự án năng lượng hóa thạch và năng lượng thay thế. Cơ sở dữ liệu của GEM được sử dụng bởi Bloomberg Terminals, Ngân hàng Thế giới, Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc, Cơ quan Năng lượng quốc tế và hàng loạt các tổ chức khác. 

Facebook hiện thực hóa mục tiêu sử dụng 100% NLTT vào năm 2021

Năm 2018, Facebook tuyên bố về mục tiêu sử dụng 100% NLTT cho hoạt động của mình vào cuối năm 2021. Trong báo cáo bền vững đầu tiên của hãng công nghệ hàng đầu được công bố vào ngày 7/7 vừa qua, Facebook cho biết, năm 2019, hãng đã sử dụng 86% NLTT cho các hoạt động của mình (tăng lên từ 35% vào năm 2015).

Facebook hiện có 1,3 GW năng lượng mặt trời và gió, bao gồm cả trang trại năng lượng mặt trời khổng lồ của hãng ở Texas (Mỹ). Cũng theo báo cáo, năm 2019, Facebook giảm 59% lượng khí thải nhà kính hoạt động so với mức 2017, giảm hơn 100.000 tấn khí thải carbon.

Facebook cho biết trụ sở Menlo Park của hãng được cung cấp 100% từ NLTT. Một số tòa nhà của Facebook đã được nhận chứng nhận công trình xanh: 4 trong số các tòa nhà trung tâm dữ liệu của Facebook tại Mỹ đã đạt được chứng nhận LEED Gold, 1 tòa nhà ở Thụy Điển đạt chứng nhận LEED Platinum.

Trung tâm dữ liệu Facebook ở Prineville, Oregon được chứng nhận LEED Gold

Facebook cũng đang cố gắng cải thiện việc sử dụng nước. Năm 2019, công ty đã tiết kiệm được hơn ba tỷ gallon nước và hãng đã đầu tư vào các dự án phục hồi lưu vực đầu nguồn ở Oregon và New Mexico. Một dự án thí điểm tại một trung tâm dữ liệu ở New Mexico đã giảm khoảng 40% lượng nước sử dụng để làm mát.

Năm nay, Facebook có kế hoạch mở rộng công nghệ đó sang các trung tâm dữ liệu khác. Facebook hy vọng các dự án nước của hãng sẽ phục hồi khoảng 206.000 mét khối nước mỗi năm.

Rachel Rachel Peterson, Phó Chủ tịch cơ sở hạ tầng của Facebook nhấn mạnh trong báo cáo của hãng: Chúng tôi biết còn nhiều việc phải làm. Hơn bao giờ hết, các doanh nghiệp cần phải suy nghĩ không chỉ về việc quản lý tác động hoạt động của mình mà còn hợp tác với những đối tác khác để tận dụng thế mạnh kỹ thuật của họ và giải quyết các thách thức về tính bền vững.

PV