Ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp - Hướng tới sản xuất xanh và Net Zero 2050
Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam cho biết, chuyển đổi năng lượng xanh là yêu cầu bắt buộc đối với các quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập sâu rộng và các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe. Đối với Việt Nam, quá trình chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào năng lượng hóa thạch sang mô hình phát triển bền vững, tăng trưởng xanh không chỉ nhằm đáp ứng các cam kết quốc tế mà còn là con đường tất yếu để bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.
Trong những thập kỷ gần đây, cùng với quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và mở rộng quy mô sản xuất, nhu cầu năng lượng của Việt Nam liên tục gia tăng và được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới. Theo các báo cáo triển vọng năng lượng, từ nay đến năm 2050, nhu cầu năng lượng của các ngành công nghiệp, dân dụng và dịch vụ có thể tăng từ nhiều lần so với hiện nay, tạo áp lực lớn lên hệ thống cung ứng năng lượng cũng như mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính. Trong khi đó, Việt Nam lại nằm trong nhóm các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu, với thiệt hại kinh tế ước tính lên tới hàng tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 3% GDP. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách phải tái cấu trúc hệ thống năng lượng theo hướng xanh hơn, sạch hơn và bền vững hơn.
TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam và TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh cùng điều hành hội thảo
TS. Mai Duy Thiện nhấn mạnh: Chúng tôi kỳ vọng rằng các ý kiến tại hội thảo sẽ góp phần cung cấp thêm luận cứ khoa học cho quá trình hoàn thiện chính sách, đồng thời giúp cộng đồng doanh nghiệp nhận diện rõ hơn lộ trình chuyển đổi công nghệ trong bối cảnh xu thế xanh hóa chuỗi cung ứng toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ. Việc thúc đẩy sử dụng khí tự nhiên trong công nghiệp không chỉ mang ý nghĩa về môi trường mà còn là yêu cầu cấp thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, giúp hàng hóa Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn về phát thải, dấu chân carbon và cơ chế điều chỉnh carbon tại biên giới của các thị trường lớn. Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam xác định trách nhiệm của mình là cầu nối giữa cơ quan quản lý, giới khoa học và doanh nghiệp, thúc đẩy đối thoại chính sách, hỗ trợ chuyển giao tri thức và lan tỏa các mô hình tốt về sử dụng năng lượng sạch. Chúng tôi tin tưởng rằng, với sự đồng hành của các Bộ, ngành, địa phương, các tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp, khí tự nhiên sẽ từng bước khẳng định vai trò trụ cột trong quá trình chuyển dịch năng lượng công bằng của Việt Nam, mở đường cho việc phát triển các nguồn nhiên liệu mới như hydrogen và amoniac trong tương lai gần.
Với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành, nhà hoạch định chính sách cùng cộng đồng doanh nghiệp, hội thảo được kỳ vọng mang lại nhiều giá trị khoa học và thực tiễn, góp phần kết nối các bên liên quan, lan tỏa thông tin và thúc đẩy các sáng kiến, giải pháp khả thi trong quá trình chuyển dịch năng lượng quốc gia.
Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen
Bộ Công Thương vừa có Báo cáo 411/BCT-DKT ngày 19/1/2026 về tình hình thực hiện Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Báo cáo của Bộ Công Thương gửi Thủ tướng Chính phủ nêu: Ngày 7/2/2024, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 165/QÐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Chiến lược năng lượng hydrogen). Với vai trò là cơ quan chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương theo dõi việc triển khai chiến lược, Bộ Công Thương đã có các văn bản đôn đốc các Bộ, ngành, địa phương, đơn vị liên quan tích cực triển khai những nhiệm vụ được giao tại Quyết định số 165/QĐ-TTg và báo cáo kết quả thực hiện Chiến lược năng lượng hydrogen.
Theo Bộ Công Thương, hiện nay, các tập đoàn, doanh nghiệp đã nhận thức được tầm quan trọng và định hướng phát triển của năng lượng hydrogen trong thời gian tới; đã và đang từng bước điều chỉnh chiến lược phát triển của doanh nghiệp; chủ động triển khai các nhiệm vụ được giao; triển khai nghiên cứu việc chuyển đổi nhiên liệu các nhà máy điện than, khí, các quá trình luyện thép, sản xuất đạm, giao thông vận tải sang sử dụng hydrogen, amoniac; nghiên cứu xây dựng quy trình phối trộn, vận chuyển và phân phối green hydrogen với khí thiên nhiên trên cơ sở hạ tầng đường ống, công trình khí sẵn có; nghiên cứu các công nghệ thu giữ/sử dụng carbon (CCS/CCUS); tăng cường hợp tác quốc tế, nâng cao kiến thức, kinh nghiệm và tìm kiếm các nguồn hỗ trợ để triển khai dự án năng lượng hydrogen. Đây là yếu tố rất quan trọng góp phần thực hiện thành công Chiến lược năng lượng hydrogen.
Nghiên cứu đề xuất cơ chế, chính sách rõ ràng, đủ hấp dẫn để thu hút, hỗ trợ phát triển lĩnh vực năng lượng hydrogen xanh
Để tiếp tục thúc đẩy phát triển lĩnh vực công nghiệp năng lượng hydrogen trong thời gian tới, Bộ Công Thương kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo một số nội dung sau:
Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương rà soát các dự án hydrogen trên địa bàn các tỉnh (bao gồm các dự án đang đề xuất) để nghiên cứu, cập nhật trong quá trình xây dựng Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn 2050 nhằm giải quyết vướng mắc liên quan đến quy hoạch dự án hydrogen trên địa bàn các tỉnh. Đồng thời, Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu đề xuất cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ và phát triển công nghệ, cơ sở hạ tầng cung ứng năng lượng xanh, năng lượng hydrogen; rà soát, nghiên cứu xây dựng bổ sung các tiêu chuần, quy chuẩn kỹ thuật trong lĩnh vực hydrogen; tranh thủ tận dụng các gói tín dụng hỗ trợ từ các tổ chức, chương trình hợp tác quốc tế như COP, JETP, AZEC...
Bộ Tài chính tiếp tục chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, đơn vị liên quan khẩn trương nghiên cứu đề xuất cơ chế, chính sách rõ ràng, đủ hấp dẫn để thu hút, hỗ trợ phát triển lĩnh vực năng lượng hydrogen xanh tại Việt Nam, trình cấp có thẩm quyền ban hành.
Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì: xây dựng các chương trình khoa học và công nghệ quốc gia nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu về công nghệ sản xuất, lưu trữ, phân phối và sử dụng hydrogen; rà soát, đề xuất việc sửa đổi, xây dựng bổ sung các tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia trong lĩnh vực sản xuất, sử dụng, lưu trữ, vận chuyển hydrogen và lĩnh vực thu giữ/sử dụng carbon (CCS/CCUS) phù hợp với những quy định, tiêu chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp cùng các Bộ, ngành liên quan ban hành các cơ chế chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút chuyên gia, nhà khoa học, nhân lực trình độ cao trong và ngoài nước làm việc trong lĩnh vực hydrogen.
UBND các tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương chủ động nghiên cứu, tận dụng các lợi thế để kêu gọi đầu tư dự án sản xuất năng lượng có nguồn gốc hydrogen trên địa bàn, đảm bảo phù hợp với các quy hoạch ngành quốc gia và quy hoạch địa phương có liên quan.
Các tập đoàn, doanh nghiệp tiếp tục nghiên cứu xây dựng, điều chỉnh chiến lược, định hướng phát triển phù hợp với bối cảnh chuyền dịch năng lượng quốc gia; nghiên cứu, hợp tác đầu tư phát triển các dự án năng lượng sạch nói chung và năng lượng hydrogen nói riêng.
Tăng cường hợp tác nhằm thúc đẩy chuyển dịch năng lượng công bằng tại Việt Nam
Mới đây, cuộc họp lần thứ 9 Ban chỉ đạo Nhóm Đối tác năng lượng Việt Nam (VEPG) diễn ra tại Hà Nội. Cuộc họp do Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long, Đại sứ Liên minh châu Âu tại Việt Nam Julien Guerrier và Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, Lào và Campuchia Mariam Sherman đồng chủ trì.
Trên cơ sở những kết quả và bài học kinh nghiệm được rút ra kể từ cuộc họp Ban chỉ đạo VEPG lần thứ 8 được tổ chức năm 2024, cuộc họp lần thứ 9 diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai Tuyên bố chính trị thiết lập quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) và thúc đẩy cải cách trong lĩnh vực năng lượng. Cuộc họp tập trung vào ba mục tiêu chiến lược: chỉ đạo về việc xây dựng một bản đề xuất hoàn chỉnh về cơ chế phối hợp giữa VEPG và JETP; rà soát kết quả hoạt động của VEPG theo kế hoạch công tác năm thứ ba và phê duyệt kế hoạch công tác năm thứ tư của VEPG; đồng thời xem xét, thống nhất chương trình nghị sự và mốc thời gian dự kiến cho Hội nghị cấp cao VEPG lần thứ 5, dự kiến tổ chức trong năm 2026.
Quang cảnh cuộc họp
Theo đó, Ban Thư ký VEPG đã cập nhập tiến độ điều phối với các đơn vị chủ quản trong việc xây dựng đề xuất tăng cường sự phối hợp, bổ trợ giữa VEPG và JETP. Các thảo luận tập trung vào yêu cầu cần thiết phải xây dựng một cơ chế phối hợp giữa VEPG và JETP nhằm tránh chồng chéo và phát huy hiệu quả của cả hai cơ chế.
Bên cạnh đó, cuộc họp cũng rà soát việc triển khai kế hoạch công tác giai đoạn 2024 – 2025, ghi nhận những nỗ lực và hợp tác chặt chẽ giữa Bộ Công Thương, các đơn vị đồng chủ trì cùng các đối tác phát triển trong bối cảnh thay đổi thể chế của Việt Nam và những biến động về địa chính trị của thế giới. Các Nhóm công tác đã đóng vai trò quan trọng trong việc chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, duy trì đối thoại chính sách và điều phối các hỗ trợ kỹ thuật hướng tới mục tiêu chuyển dịch năng lượng.
Trong thời gian tới, kế hoạch công tác năm 2026 đã được phê duyệt sẽ tập trung hơn vào việc tăng cường sự tham gia của các bên liên quan, nâng cao phối hợp gắn với các tiến trình JETP và xây dựng những khuyến nghị chính sách cụ thể, có tính khả thi cao.
Kết thúc cuộc họp, Ban chỉ đạo đã thảo luận về công tác chuẩn bị cho Hội nghị cấp cao VEPG lần thứ 5, dự kiến tổ chức trong năm 2026, được kỳ vọng sẽ là diễn đàn quan trọng cho đối thoại chính sách cấp cao trong lĩnh vực năng lượng.