Tại họp báo Chính phủ thường kỳ diễn ra vào ngày 8/1, trả lời câu hỏi của phóng viên về các giải pháp mang tính cấp bách trước mắt và lâu dài nhằm hạn chế tình trạng ô nhiễm không khí tại nước ta, nhất là ở một số thành phố lớn, trong đó có Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, ô nhiễm bụi mịn PM2.5 tiếp tục là vấn đề cần giải quyết trọng tâm, tập trung tại Hà Nội và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Trong đó, trong 9 tháng đầu năm, chất lượng không khí cơ bản được duy trì ở mức trung bình đến tốt. Từ tháng 10 - 12/2025, ô nhiễm gia tăng mạnh theo quy luật. Đỉnh điểm là ngày 12/12/2025, chỉ số chất lượng không khí (AQI) trung bình ngày tại Hà Nội đã lên tới 264, mức rất xấu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.
Qua theo dõi, quy luật ô nhiễm trong ngày thay đổi, bên cạnh việc tập trung vào ban đêm và sáng sớm (thời điểm nghịch nhiệt diễn ra mạnh nhất), ô nhiễm không khí còn cao tại các giờ cao điểm như 9 – 11 giờ và 15 – 17 giờ (giờ hoạt động giao thông, sản xuất cao).
Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến có 2 nguyên nhân gây ô nhiễm không khí. Nguyên nhân khách quan là hình thái thời tiết (vào cuối tháng 11 đầu tháng 12) bất lợi hơn trung bình nhiều năm (sương mù, nghịch nhiệt kéo dài). Nguyên nhân chủ quan là nguồn phát thải từ hoạt động giao thông và mật độ lưu thông tham gia giao thông vào đợt cuối năm tăng cao; công trình xây dựng, mở rộng đường, lát vỉa hè cuối năm không che chắn, đào ẩm hiệu quả; đốt rác/phụ phẩm tự phát; nguồn thải làng nghề và công nghiệp.
Ô nhiễm không khí tại nước ta, nhất là ở một số thành phố lớn, trong đó có Hà Nội vẫn diễn ra hết sức nghiêm trọng
Trước tình hình đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt nhiều biện pháp cấp bách nhằm kiểm soát chất lượng không khí.
Thứ nhất là thiết lập cơ chế giám sát và gửi báo cáo hàng tuần. Cụ thể, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã thiết lập cơ chế báo cáo tiến độ kiểm soát ô nhiễm hàng tuần (bắt đầu từ tháng 9/2025). Theo đó, định kỳ trước 11 giờ thứ sáu hàng tuần, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổng hợp số liệu từ các địa phương, đánh giá tiến độ và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Hiện tại đã xây dựng tới báo cáo tuần thứ 10 về các nội dung này.
Thứ hai là tăng cường mạng lưới quan trắc (lắp đặt các thiết bị cảm biến đo nhanh chất lượng không khí tại Hà Nội và các tỉnh thành phố lân cận), cung cấp thông tin dự báo, cảnh báo sớm (dự báo trước 2 - 3 ngày) trên phương tiện truyền thông để người dân biết và có giải pháp chủ động phòng ngừa; sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) để giám sát hoạt động đốt mở, đốt rơm rạ…
Về lâu dài, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng kế hoạch của Bộ để triển khai Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Quyết định số 2530/QĐ-TTg ngày 19/11/2025), cụ thể hóa 9 nhóm giải pháp theo tinh thần "6 rõ".
Trọng tâm là nghiên cứu sửa đổi, hoàn thiện các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường không khí; triển khai hiệu quả hoạt động của Ban chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí, trong đó đặc biệt chú trọng xây dựng quy chế phối hợp liên vùng, liên tỉnh, nhất là giữa Hà Nội và các tỉnh lân cận. Bộ cũng đang hoàn thiện dự thảo lộ trình và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy.
Đồng thời, đầu tư đồng bộ hạ tầng quan trắc theo Quy hoạch quốc gia; đẩy mạnh hiện đại hóa, chuyển đổi số toàn diện công tác quản lý chất lượng môi trường; kiểm kê khí thải một cách bài bản, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về nguồn thải khí làm nền tảng khoa học cho điều hành chính sách.
Về nhiệm vụ về kiểm soát nguồn thải, ông Phùng Đức Tiến chia sẻ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ hướng dẫn các địa phương thực hiện công tác kiểm kê khí thải (nguồn điểm, nguồn diện, nguồn di động); nghiên cứu xây dựng bộ hệ số phát sử dụng cho kiểm kê phát thải và hệ thống công nghệ hỗ trợ công tác kiểm kê phát thải.
Bên cạnh đó, một nhóm nhiệm vụ quan trọng khác là hỗ trợ địa phương, truyền thông và hợp tác quốc tế. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp chặt chẽ với thành phố Hà Nội, TPHCM trong việc thiết lập và thí điểm “vùng phát thải thấp” (LEZ); hỗ trợ kỹ thuật trong việc chuyển đổi phương tiện giao thông xanh (xe buýt điện, xe máy điện) trên địa bàn.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng sẽ phối hợp với các bên liên quan xây dựng các đề án, dự án, nhiệm vụ truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng, các doanh nghiệp về cải thiện chất lượng môi trường không khí; tăng cường hiệu quả hợp tác quốc tế nhằm chuyển giao công nghệ kiểm soát ô nhiễm, đào tạo nhân lực và xây dựng hệ thống cảnh báo, dự báo sớm về chất lượng không khí.