Nghị định mới quy định việc đăng ký, cấp phép thăm dò, khai thác, sử dụng tài nguyên nước phải đảm bảo nguyên tắc sau:
Đúng thẩm quyền, đúng đối tượng và trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.
Bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân đã được đăng ký, cấp giấy phép khai thác tài nguyên nước, giấy phép thăm dò nước dưới đất và của tổ chức, cá nhân khác có liên quan.
Ưu tiên đăng ký, cấp phép thăm dò, khai thác, sử dụng tài nguyên nước để cấp cho sinh hoạt.
Bảo vệ tài nguyên nước và bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật; không gây suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm nguồn nước khi thực hiện việc thăm dò, khai thác, sử dụng tài nguyên nước.
Việc cấp giấy phép khai thác tài nguyên nước và thăm dò nước dưới đất phải căn cứ vào quy hoạch tài nguyên nước, quy hoạch ngành, vùng, tỉnh; hiện trạng khai thác, sử dụng nước; kết quả thẩm định hồ sơ của cơ quan có thẩm quyền và nhu cầu khai thác, sử dụng nước của tổ chức, cá nhân đề nghị cấp phép.
Ảnh minh họa
Tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép khai thác tài nguyên nước khi hoàn thành việc lấy ý kiến theo quy định của Luật Tài nguyên nước, đồng thời hoạt động khai thác phải phù hợp với quy hoạch, vùng cấm, vùng hạn chế khai thác nước dưới đất. Đối với giấy phép thăm dò nước dưới đất, tổ chức, cá nhân phải có đề án thăm dò đáp ứng yêu cầu bảo vệ nguồn nước và phù hợp quy định pháp luật.
Riêng trường hợp khai thác nước mặt có xây dựng đập, hồ chứa, ngoài các điều kiện chung, còn phải có phương án về thiết bị, nhân lực để quan trắc khí tượng thủy văn, dự báo lượng nước đến hồ, vận hành hồ chứa, quan trắc, giám sát khai thác tài nguyên nước; có quy trình vận hành hồ chứa theo quy định của pháp luật về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước, điện lực đối với trường hợp đã có công trình. Riêng đập, hồ chứa thủy lợi có phương án hoặc quy trình vận hành hồ chứa đối với trường hợp đã có công trình.
Khi tổ chức, cá nhân thực hiện nộp hồ sơ đề nghị cấp, gia hạn, điều chỉnh, cấp lại giấy phép khai thác tài nguyên nước, giấy phép thăm dò nước dưới đất thì cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định cấp giấy phép khai thác tài nguyên nước, giấy phép thăm dò nước dưới đất theo quy định. Trong quá trình xem xét, quyết định nếu phát hiện hành vi vi phạm trong hoạt động thăm dò, khai thác tài nguyên nước thì việc xử lý được thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước.
Nghị định 23/2026/NĐ-CP quy định rõ thời hạn giấy phép: giấy phép khai thác nước mặt có thời hạn tối đa 10 năm; khai thác nước biển tối đa 15 năm; khai thác nước dưới đất tối đa 5 năm. Các giấy phép này đều được xem xét gia hạn nhiều lần theo thời hạn quy định. Giấy phép thăm dò nước dưới đất có thời hạn 2 năm và chỉ được gia hạn một lần, không quá 1 năm.
Việc gia hạn giấy phép chỉ được xem xét khi hồ sơ được nộp trước thời điểm giấy phép hết hiệu lực ít nhất 45 ngày và tổ chức, cá nhân đã hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính, không có tranh chấp. Trường hợp không nộp hồ sơ gia hạn đúng hạn nhưng vẫn có nhu cầu khai thác, tổ chức, cá nhân phải làm thủ tục xin cấp giấy phép mới.