Hội thảo nhằm cập nhật xu hướng phát triển nông nghiệp đô thị, đặc biệt là các mô hình nông nghiệp công nghệ cao thích ứng biến đổi khí hậu; đồng thời kết nối cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, hợp tác xã để thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), tự động hóa, kinh tế tuần hoàn.
Phát biểu tại hội thảo, bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư TPHCM cho biết, TPHCM có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp đô thị nhờ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động. Thực tế, thành phố là một trong những địa phương đi đầu trong triển khai các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, có hiệu quả.
Bà Hồ Thị Quyên cho rằng, với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động cùng hoạt động của Khu nông nghiệp công nghệ cao, thành phố hội tụ đủ điều kiện để phát triển các mô hình nông nghiệp đô thị tiên tiến. Tuy nhiên, việc nhân rộng các mô hình này vẫn còn những hạn chế và trở ngại nhất định, nhất là trong khâu kết nối giữa nghiên cứu, doanh nghiệp, thị trường cũng như việc chuyển giao công nghệ vào thực tiễn sản xuất.
Mô hình trồng rau thủy canh
Theo ông Phạm Cao Khải, Trưởng phòng Khoa học và Đào tạo (Khu nông nghiệp công nghệ cao TPHCM), Khu nông nghiệp công nghệ cao đã triển khai hơn 550 đề tài nghiên cứu, trong đó 70% được ứng dụng vào thực tế; hoàn thiện hơn 160 quy trình kỹ thuật, trình diễn và ứng dụng hơn 580 mô hình công nghệ cao, đồng thời chuyển giao 66 quy trình cốt lõi cho các địa phương trên cả nước.
Báo cáo từ Ban quản lý Khu nông nghiệp công nghệ cao TPHCM còn cho thấy các mô hình này giúp nâng thu nhập của nông dân và hợp tác xã tăng từ 1,5 đến 3 lần so với canh tác truyền thống, đồng thời ươm tạo thành công 48 doanh nghiệp và hỗ trợ tư vấn cho hơn 2.000 cá nhân tham gia lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao. Đó là nền tảng quan trọng để hình thành một hệ sinh thái nông nghiệp đô thị có sức sống.
Đáng chú ý, công nghệ đang giúp TPHCM giải bài toán nan giải nhất: thiếu đất, thiếu nước nhưng vẫn phải tăng hiệu quả sản xuất. Các mô hình nông trại container di động sử dụng năng lượng mặt trời, hệ thống tưới nhỏ giọt tự động, nuôi trồng thủy sản tuần hoàn khép kín, ứng dụng camera AI giám sát sinh trưởng hay công nghệ khí canh và quang phổ LED cho phép cây trồng quang hợp mà không phụ thuộc hoàn toàn vào ánh sáng tự nhiên, đồng thời giảm tới 90% lượng nước tiêu thụ. Đây chính là tinh thần của nông nghiệp đô thị hiện đại: tạo ra nhiều giá trị hơn trên diện tích ít hơn, với tài nguyên ít hơn và phát thải thấp hơn.
Quan trọng hơn, theo Ban quản lý Khu nông nghiệp công nghệ cao TPHCM, nông nghiệp đô thị hôm nay không chỉ để cung ứng nông sản mà còn phải được định vị là "cơ sở hạ tầng sinh thái thiết yếu", giữ vai trò nòng cốt trong quá trình xây dựng đô thị tuần hoàn, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Khi ngành nông nghiệp hiện chiếm khoảng 30,8% tổng lượng phát thải quốc gia, việc chuyển sang các mô hình xanh hơn, tuần hoàn hơn, tiết kiệm tài nguyên hơn cũng là cách để TPHCM tiếp cận dòng tài chính xanh và tiến gần hơn tới cam kết Net Zero 2050.
Theo bà Nguyễn Thị Vân Anh, Giám đốc Hợp tác xã Tam Nông Việt Nam, các mô hình như thủy canh nằm ngang, thủy canh trụ đứng hay địa canh đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trong không gian nhỏ như ban công, sân thượng, mở ra khả năng sản xuất ngay trong lòng đô thị. Tuy nhiên, để các mô hình này lan tỏa mạnh mẽ hơn, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ, từ nguồn vốn, chuyển giao kỹ thuật đến xây dựng đầu ra ổn định cho sản phẩm. Khi những yếu tố này được kết nối đồng bộ, tiềm năng của nông nghiệp đô thị sẽ được khai thác hiệu quả hơn, thay vì chỉ dừng ở quy mô thử nghiệm.