Dự án SHIFT nằm trong Sáng kiến Khí hậu quốc tế (IKI) của Đức, được Bộ Môi trường, Hành động Khí hậu, Bảo tồn thiên nhiên và An toàn hạt nhân Đức (BMUKN) tài trợ, với 6 tổ chức phối hợp triển khai dự án bao gồm: Agora Energiewende, Học viện Ngân hàng, Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ), Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC), Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP).
Dự án do Bộ Tài chính quản lý, phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các tổ chức quốc tế, các định chế tài chính và khu vực tư nhân. SHIFT hướng tới hoàn thiện môi trường chính sách, nâng cao năng lực tài chính xanh, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, tiếp cận và triển khai các mô hình kinh doanh bền vững.
Bằng cách kết nối chính sách, tài chính và khu vực tư nhân, SHIFT kỳ vọng tạo động lực cho đầu tư xanh, đóng góp thiết thực cho mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam vào năm 2050.
Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi động dự án
Phát biểu tại sự kiện, ông Chu Đức Lam, Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) cho biết, năm 2025, tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt 8,02%, tạo dấu mốc quan trọng, mở ra tiềm năng, động lực và không gian phát triển mới cho giai đoạn tiếp theo. Mục tiêu tăng trưởng 2 con số đặt ra nhiều thách thức, song với quyết tâm cao của Chính phủ và sự đồng hành của cộng đồng quốc tế, Việt Nam có cơ sở để hiện thực hóa mục tiêu này.
Trong bối cảnh đó, các định hướng phát triển mới đòi hỏi tăng trưởng phải nhanh nhưng bền vững, cao nhưng xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn, đồng thời chủ động bắt nhịp xu thế chuyển đổi kép toàn cầu là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, hướng tới kinh tế tuần hoàn và phát thải ròng bằng 0.
Nhấn mạnh vai trò then chốt của lĩnh vực năng lượng trong tiến trình chuyển đổi xanh, ông Chu Đức Lam cho rằng, để quá trình này diễn ra thực chất và hiệu quả, đầu tư xanh và tài chính xanh cần được triển khai ở quy mô đủ lớn, đủ chiều sâu, đóng vai trò dẫn dắt thị trường và tạo “đòn bẩy” cho khu vực doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.
Trong 5 năm tới, chỉ riêng các lĩnh vực như chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi xanh trong ngành giao thông, nhu cầu đầu tư và tài chính xanh của Việt Nam đã lên tới hàng trăm tỷ đô la Mỹ. Đơn cử, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh do Bộ Công Thương chủ trì xây dựng đã xác định nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026 - 2030 vượt mức 100 tỷ USD, trong đó nguồn lực chủ yếu đến từ khu vực tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài...
Để huy động được nguồn lực tài chính này, Việt Nam cần một hệ sinh thái chính sách đồng bộ và nhất quán, từ chiến lược huy động vốn, cơ chế khuyến khích - ưu đãi đến việc phát triển và vận hành hiệu quả các công cụ tài chính xanh. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt trong các nỗ lực thúc đẩy đầu tư xanh và chuyển đổi năng lượng của Chính phủ Việt Nam.
Theo ông Chu Đức Lam, trong giai đoạn triển khai, dự án SHIFT sẽ tập trung vào các trọng tâm hành động như: đề xuất các giải pháp huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính, kết hợp hài hòa giữa vốn trong nước và vốn quốc tế, phục vụ những dự án tăng trưởng xanh và chuyển đổi năng lượng; hỗ trợ thúc đẩy phát triển trái phiếu xanh, nghiên cứu và xây dựng các cơ chế kỹ thuật nhằm từng bước hình thành, vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước; phát triển những sản phẩm tài chính xanh mới, tăng cường hỗ trợ kỹ thuật để thu hút dòng vốn đầu tư xanh; nâng cao năng lực cho khu vực tư nhân, thúc đẩy các mô hình kinh doanh xanh và ứng dụng các công nghệ chuyển đổi năng lượng sáng tạo.
Bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) chia sẻ, thực tiễn cho thấy nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh của Việt Nam là rất lớn, đặt ra yêu cầu phải đa dạng hóa các kênh huy động vốn, đặc biệt là tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân, phát triển thị trường vốn, phân bổ hiệu quả các nguồn lực tài chính. Đồng thời tiếp tục nâng cao năng lực triển khai tài chính xanh của hệ thống ngân hàng thông qua sự hỗ trợ, cơ chế phối hợp đồng bộ của các cơ quan, tổ chức liên quan. Vì vậy, việc khởi động dự án SHIFT có ý nghĩa quan trọng, góp phần hỗ trợ hệ thống ngân hàng giải quyết những thách thức này.
Phiên thảo luận về những thách thức của các bên thụ hưởng trong quá trình tiếp cận tài chính xanh diễn ra trong khuôn khổ sự kiện. Phiên thảo luận tập trung vào việc tăng cường hợp tác công - tư và xác định các cơ hội cụ thể và thiết thực mà dự án SHIFT có thể hỗ trợ hiệu quả.