Ngày 6/1, tại Hà Nội, báo Tiền Phong phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Sở Xây dựng Hà Nội tổ chức hội thảo "Kiểm soát ô nhiễm không khí Hà Nội: Thách thức và hành động".
Phát biểu tại hội thảo, ông Trương Mạnh Tuấn, Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường (Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, ô nhiễm không khí hiện nay tập trung chủ yếu tại Hà Nội và các tỉnh lân cận, đặc biệt nghiêm trọng vào mùa khô với nồng độ bụi mịn PM2.5 thường xuyên vượt ngưỡng.
Theo ông Trương Mạnh Tuấn, để cải thiện chất lượng không khí, Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026 - 2030 đã đặt ra các mục tiêu đầy tham vọng nhằm đảo ngược xu thế ô nhiễm.
Cụ thể, đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu giảm 20% nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm so với mức đo đạc của năm 2024, đưa chỉ số này xuống dưới 40µg/m³. Các tỉnh vệ tinh như Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh... cũng đặt mục tiêu giảm trên 10% chỉ số này.
Ô nhiễm không khí tại Hà Nội ở mức đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân
Kế hoạch đưa ra 5 nhóm hành động trọng tâm: hoàn thiện thể chế, chính sách; kiểm soát nguồn thải công nghiệp, quản lý giao thông; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ; huy động nguồn lực và hợp tác; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ. Trong đó, nhóm giải pháp về giao thông và xây dựng được đặc biệt chú trọng.
Ông Trương Mạnh Tuấn nhấn mạnh, dự án ưu tiên trong giai đoạn tới là thí điểm xây dựng vùng phát thải thấp (LEZ) tại Hà Nội và TPHCM. Tại những vùng này, các phương tiện giao thông và nguồn phát sinh ô nhiễm sẽ bị kiểm soát chặt chẽ, kết hợp với các chính sách ưu đãi chuyển đổi sang xe năng lượng sạch.
Hà Nội cũng đặt mục tiêu có tối thiểu 200 công trình xanh vào năm 2030 và thí điểm công nghệ phun sương giảm bụi tại các khu vực trọng điểm.
Ông Trương Mạnh Tuấn cho biết: Chúng ta sẽ hướng tới công nghệ dữ liệu, đo đạc chính xác. Khi có dữ liệu phản ánh đúng thực tế, chúng ta mới có những giải pháp “đánh trúng, đánh đúng” vào các điểm nóng gây ô nhiễm lớn hiện nay.
Bà Lê Thanh Thủy, Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) cho biết, thành phố đã có nghị quyết, quy định thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn Hà Nội (LEZ - Low Emission Zone) tại trung tâm Hà Nội. Vùng LEZ sẽ kiểm soát chặt chẽ các nguồn phát thải; giảm phát thải PM2.5, NOx, CO và các chất ô nhiễm khác xuống mức an toàn; khuyến khích phương tiện xanh, năng lượng sạch, quản lý chất thải hiệu quả.
Ba tiêu chí thực hiện vùng phát thải thấp gồm: thuộc vùng bảo vệ nghiêm ngặt và vùng hạn chế phát thải theo Quy hoạch Thủ đô 2021 - 2030, tầm nhìn 2050; khu vực thường xuyên ùn tắc giao thông từ mức D-F theo tiêu chuẩn TCVN 13592:2022; AQI trung bình 1 năm gần nhất dưới mức trung bình theo trạm quan trắc chuẩn.
Điều kiện tổ chức vùng phát thải thấp gồm: khu vực có quy hoạch phát triển giao thông công cộng hoặc đủ hạ tầng đường bộ; có phương án giám sát, đánh giá mức phát thải và quá trình giảm phát thải; đáp ứng giải pháp chuyển đổi phương tiện giao thông phù hợp.
Về biện pháp áp dụng trong vùng phát thải thấp, đối với hạ tầng giao thông xanh: phát triển vận tải công cộng, xe thân thiện môi trường, không gian đi bộ, xe đạp, trạm năng lượng sạch. Phương tiện được phép là xe không phát thải, xe xanh, xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch được ưu tiên lưu thông.
Giám sát thông minh: camera AI, hệ thống giám sát chất lượng không khí, phần mềm quản lý phương tiện, đường dây nóng. giới hạn nghiêm ngặt: cấm xe tải trên 3.500kg, hạn chế ô tô và xe máy không đạt chuẩn khí thải, cấm xe mô tô kinh doanh trên ứng dụng vận tải. Chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện xanh, ưu đãi thuế phí, xử lý vi phạm và tuyên truyền nâng cao nhận thức.
Về lộ trình thực hiện vùng phát thải thấp, thành phố Hà Nội triển khai từng bước đến năm 2031. Giai đoạn 2026 – 2027, triển khai thí điểm tại vành đai 1 và một số phường trọng điểm để đánh giá hiệu quả (mỗi phường chọn 1 khu vực đáp ứng các tiêu chí vùng phát thải thấp). Từ ngày 1/1/2028 sẽ áp dụng cho toàn bộ vành đai 1 và một số khu vực thuộc vành đai 2. Từ ngày 1/1/2030 sẽ triển khai từ vành đai 3 trở vào, bao phủ phần lớn trung tâm thành phố. Từ năm 2031 trở đi sẽ áp dụng cho tất cả các khu vực đáp ứng tiêu chí.
Kết quả kỳ vọng khi thực hiện vùng phát thải thấp là giảm ô nhiễm không khí, cải thiện sức khỏe cộng đồng; nâng cao nhận thức cộng đồng, phát triển kinh tế tuần hoàn…
Ông Nguyễn Tuyển, Trưởng phòng Quản lý vận tải (Sở Xây dựng Hà Nội) thông tin: Khi thành phố Hà Nội thí điểm vùng phát thải thấp ở một số khu vực, chúng tôi xác định đây là thách thức, cũng là cơ hội để phát triển vận tải hành khách công cộng.
Về việc hỗ trợ cho người dân chuyển đổi xe xăng sang xe sử dụng nguyên liệu sạch, ông Nguyễn Tuyển chia sẻ, Sở Xây dựng đã lấy ý kiến các cơ quan liên quan, chuyên gia để xây dựng cơ chế hỗ trợ người dân, doanh nghiệp khi chuyển đổi hay đầu tư trạm sạc, tủ đổi pin cho xe máy. Các giải pháp sẽ được đưa ra trong quý I/2026.