Việt Nam và EU tăng cường hợp tác chuyển đổi năng lượng an toàn, bền vững
Cụ thể, hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phi carbon hóa ngành điện, trong đó bao gồm chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch trong các hệ thống năng lượng một cách công bằng, có trật tự và hợp lý, thúc đẩy phát triển năng lượng phát thải carbon thấp an toàn, bền vững, nâng cao hiệu quả năng lượng và phát triển lưới điện, phù hợp với các cam kết toàn cầu đã được thống nhất và Đồng thuận UAE.
Hai bên ghi nhận những cơ hội mà Sáng kiến Cửa ngõ toàn cầu của EU, Diễn đàn chuyển đổi năng lượng toàn cầu, Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) và Quy hoạch điện VIII điều chỉnh mang lại; qua đó cùng đóng góp vào việc thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam vào năm 2050.
Hai bên sẽ tìm hiểu và khuyến khích mọi hình thức năng lượng phát thải carbon thấp an toàn và bền vững.
Việt Nam và EU tăng cường hợp tác chuyển đổi năng lượng an toàn, bền vững
Bên cạnh đó, hai bên ghi nhận tầm quan trọng của cải cách khung pháp lý và môi trường đầu tư minh bạch, cung cấp tài chính ưu đãi, cũng như việc xác định các dự án ưu tiên nhằm đẩy nhanh tiến độ và thu hút đầu tư cho quá trình chuyển dịch năng lượng của EU và Việt Nam.
Hai bên ghi nhận tầm quan trọng của việc phát triển Lưới điện ASEAN (APG) như một động lực then chốt thúc đẩy hội nhập thị trường năng lượng, tăng cường kết nối cơ sở hạ tầng năng lượng và phát triển bền vững trong khu vực. Nỗ lực này sẽ được hỗ trợ bởi Chiến lược Cửa ngõ toàn cầu, phù hợp với các nỗ lực của JETP.
Hai bên cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của thị trường carbon trong nước và quốc tế, cũng như cơ chế định giá carbon, bao gồm các Hệ thống mua bán khí thải (ETS) như một công cụ thúc đẩy chuyển đổi xanh nhằm đạt được mục tiêu cuối cùng của Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), Nghị định thư Kyoto và Thỏa thuận Paris; đồng thời khẳng định mong muốn hợp tác trong lĩnh vực này, thông qua trao đổi trong khuôn khổ thể chế của Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA).
Cùng với đó, hai bên sẽ hợp tác nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngành công nghiệp sạch và mô hình kinh tế tuần hoàn của EU và Việt Nam, thúc đẩy hiểu biết tầm quốc tế về các chính sách kinh tế tuần hoàn và hợp tác để nâng cao cũng như thúc đẩy sự hài hòa của các tiêu chuẩn môi trường trên toàn cầu.
Hai bên có thể xem xét việc thành lập một nhóm công tác về môi trường và biến đổi khí hậu, bao gồm các lĩnh vực: tài nguyên nước; đa dạng sinh học; định giá carbon; chất lượng không khí; quản lý chất thải và kinh tế tuần hoàn.
Đề xuất điều chỉnh Quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia
Bộ Công Thương dự thảo Quyết định của Bộ trưởng Bộ Công Thương phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 với mục tiêu bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, cung cấp năng lượng đầy đủ, ổn định, chất lượng cao, giảm phát thải đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao đời sống của nhân dân, bảo vệ môi trường sinh thái.
Khai thác nhanh và sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên năng lượng trong nước kết hợp với xuất nhập khẩu năng lượng hợp lý; năng lượng được sử dụng tiết kiệm và hiệu quả hơn. Thực hiện từng bước chuyển đổi năng lượng góp phần quan trọng đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và cam kết quốc tế hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Ngành năng lượng phát triển hài hòa giữa các phân ngành với hạ tầng đồng bộ và thông minh, đạt trình độ tiên tiến của khu vực ASEAN, phù hợp với xu thế phát triển khoa học công nghệ của thế giới.
Hướng tới hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng tổng thể dựa trên năng lượng tái tạo, năng lượng mới
Thị trường năng lượng cạnh tranh, minh bạch, hiệu quả, phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Phát triển ngành công nghiệp năng lượng độc lập, tự chủ, đảm bảo vật tư thiết bị chính trong các ngành năng lượng được sản xuất trong nước; hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng tổng thể dựa trên năng lượng tái tạo, năng lượng mới, hướng tới trở thành một trung tâm công nghiệp năng lượng sạch và xuất khẩu năng lượng tái tạo của khu vực.
Tại dự thảo Quyết định, Bộ Công Thương đề xuất cụ thể định hướng và mục tiêu quy hoạch phân ngành năng lượng gồm: phân ngành dầu khí; phân ngành hạ tầng than; phân ngành năng lượng mới và tái tạo; phân ngành điện lực…
Trong đó, với phân ngành năng lượng mới và tái tạo, dự thảo Quyết định nêu định hướng tiếp tục đẩy mạnh phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới phù hợp với khả năng bảo đảm an toàn hệ thống với giá thành điện năng hợp lý, đặc biệt là các nguồn điện tự sản xuất, tự tiêu thụ, điện mặt trời mái nhà.
Mục tiêu cụ thể là phát triển mạnh các nguồn năng lượng tái tạo phục vụ sản xuất điện, đạt tỷ lệ khoảng 30,9 - 39,2% vào năm 2030, hướng tới mục tiêu tỷ lệ năng lượng tái tạo 47% nếu nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ về tài chính, công nghệ, quản trị của quốc tế theo JETP. Định hướng đến năm 2050, tỷ lệ năng lượng tái tạo lên đến 67,5 - 71,5%.
Phát triển các nguồn điện từ năng lượng tái tạo và sản xuất năng lượng mới phục vụ xuất khẩu. Phấn đấu đến năm 2030, quy mô công suất xuất khẩu điện đạt khoảng 5.000 - 10.000 MW.
Thúc đẩy tài chính bền vững cho chuyển dịch xanh
Mới đây, tại Hà Nội, dự án “Chuyển dịch đầu tư theo hướng chuyển đổi xanh” (SHIFT) chính thức được khởi động nhằm tăng cường dòng vốn cho chuyển dịch năng lượng và phát triển xanh của Việt Nam.
Dự án SHIFT nằm trong Sáng kiến Khí hậu quốc tế (IKI) của Đức, được Bộ Môi trường, Hành động Khí hậu, Bảo tồn thiên nhiên và An toàn hạt nhân Đức (BMUKN) tài trợ, với 6 tổ chức phối hợp triển khai dự án bao gồm: Agora Energiewende, Học viện Ngân hàng, Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ), Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC), Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP).
Dự án do Bộ Tài chính quản lý, phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các tổ chức quốc tế, các định chế tài chính và khu vực tư nhân. SHIFT hướng tới hoàn thiện môi trường chính sách, nâng cao năng lực tài chính xanh, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, tiếp cận và triển khai các mô hình kinh doanh bền vững.
Bằng cách kết nối chính sách, tài chính và khu vực tư nhân, SHIFT kỳ vọng tạo động lực cho đầu tư xanh, đóng góp thiết thực cho mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam vào năm 2050.
Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi động dự án
Phát biểu tại sự kiện, ông Chu Đức Lam, Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) nhấn mạnh vai trò then chốt của lĩnh vực năng lượng trong tiến trình chuyển đổi xanh. Để quá trình này diễn ra thực chất và hiệu quả, đầu tư xanh và tài chính xanh cần được triển khai ở quy mô đủ lớn, đủ chiều sâu, đóng vai trò dẫn dắt thị trường và tạo “đòn bẩy” cho khu vực doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.
Trong giai đoạn triển khai, dự án SHIFT sẽ tập trung vào các trọng tâm hành động như: đề xuất các giải pháp huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính, kết hợp hài hòa giữa vốn trong nước và vốn quốc tế, phục vụ những dự án tăng trưởng xanh và chuyển đổi năng lượng; hỗ trợ thúc đẩy phát triển trái phiếu xanh, nghiên cứu và xây dựng các cơ chế kỹ thuật nhằm từng bước hình thành, vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước; phát triển những sản phẩm tài chính xanh mới, tăng cường hỗ trợ kỹ thuật để thu hút dòng vốn đầu tư xanh; nâng cao năng lực cho khu vực tư nhân, thúc đẩy các mô hình kinh doanh xanh và ứng dụng các công nghệ chuyển đổi năng lượng sáng tạo.