Ngày 5/6, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo tham vấn ý kiến nội dung dự thảo Nghị định về phát triển liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng nhấn mạnh, nông nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, hiệu quả, sức cạnh tranh và tính bền vững. Các thị trường hiện nay không chỉ yêu cầu sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng mà còn đòi hỏi truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng, giảm phát thải và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh. Trong bối cảnh đó, cạnh tranh không còn là câu chuyện của từng hộ sản xuất hay từng doanh nghiệp riêng lẻ mà là cạnh tranh của cả chuỗi giá trị, từ vùng nguyên liệu, chế biến, logistics đến tiêu thụ và xây dựng thương hiệu.
Thứ trưởng Võ Văn Hưng nhấn mạnh, phát triển liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp không chỉ là một giải pháp mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để thực hiện mục tiêu phát triển nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh; đồng thời hiện thực hóa định hướng chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp.
Phát triển liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp trở thành yêu cầu tất yếu để thực hiện mục tiêu phát triển nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh
Theo Thứ trưởng, dù Nghị định số 98/2018/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp đã tạo khuôn khổ pháp lý ban đầu cho hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ nông sản nhưng nhiều mô hình liên kết vẫn thiếu bền vững, quy mô nhỏ lẻ, tình trạng vi phạm cam kết hợp đồng còn xảy ra, năng lực của nhiều hợp tác xã còn hạn chế và doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp vẫn đối mặt với không ít rủi ro.
Từ thực tế đó, dự thảo nghị định mới được xây dựng với quan điểm chuyển mạnh từ tư duy hỗ trợ sản xuất sang tư duy phát triển kinh tế nông nghiệp; từ hỗ trợ đơn lẻ sang kiến tạo hệ sinh thái liên kết chuỗi giá trị; từ liên kết ngắn hạn sang hợp tác dài hạn trên cơ sở hài hòa lợi ích và chia sẻ trách nhiệm giữa các chủ thể.
Ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, dự thảo nghị định mới có bốn nhóm điểm mới quan trọng. Trước hết là mở rộng tiếp cận chính sách từ mua bán sản phẩm sang vùng nguyên liệu, quản trị theo chuỗi, chế biến, logistics, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số và giảm phát thải.
Dự thảo nghị định cũng đổi mới phương thức hỗ trợ theo dự án liên kết thực chất hơn, yêu cầu các bên tham gia phải có hợp đồng liên kết, có phân công trách nhiệm, chia sẻ lợi ích và rủi ro ngay từ đầu, không hỗ trợ mua bán đơn thuần và tăng trách nhiệm chủ trì liên kết.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung các nhóm chính sách quan trọng hỗ trợ theo hệ sinh thái chuỗi giá trị gồm: tư vấn phát triển liên kết; hạ tầng, máy móc, logistics; phát triển sản xuất và thị trường; khoa học công nghệ - chuyển đổi số - xanh và tài chính, quản trị rủi ro.
Một điểm mới khác là tăng cường cải cách thủ tục hành chính và phân cấp cho địa phương. Dự thảo hướng tới đơn giản hóa quy trình, trao quyền chủ động về nguồn lực, áp dụng hồ sơ điện tử và mở rộng khả năng huy động các nguồn lực phục vụ phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp.
Trao đổi, thảo luận tại hội thảo, đại diện một số doanh nghiệp cho rằng dự thảo nghị định cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với các mô hình liên kết khép kín, nơi hợp tác xã hoặc doanh nghiệp chủ động từ khâu giống, sản xuất, chế biến đến tiêu thụ và xuất khẩu. Trong khi đó, một số địa phương kiến nghị dự thảo cần quy định rõ nguồn vốn thực hiện từ ngân sách địa phương, các chương trình mục tiêu quốc gia và các nguồn lực hợp pháp khác để tạo cơ sở pháp lý cho địa phương tham mưu, bố trí ngân sách và tổ chức thực hiện hiệu quả.
Các đại biểu kỳ vọng nghị định mới sẽ tạo ra cú hích thể chế để hình thành những chuỗi giá trị nông nghiệp hiện đại, có khả năng cạnh tranh cao và thích ứng với yêu cầu phát triển xanh trong giai đoạn mới.