Chất chống oxy hóa là những hợp chất có vai trò bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do – các phân tử không ổn định được tạo ra trong quá trình chuyển hóa bình thường của cơ thể hoặc khi tiếp xúc với những yếu tố bất lợi từ môi trường như ô nhiễm không khí, khói thuốc lá và tia cực tím.
Khi lượng gốc tự do vượt quá khả năng kiểm soát của cơ thể, tình trạng stress oxy hóa có thể xảy ra. Đây là yếu tố liên quan đến quá trình lão hóa và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính như bệnh tim mạch, đái tháo đường, một số bệnh thoái hóa thần kinh và ung thư.
Dưới đây là một số thảo mộc, gia vị giàu chất chống oxy hóa nên bổ sung hàng ngày:
Kinh giới
Kinh giới là loại rau gia vị quen thuộc trong bữa ăn của người Việt. Trong y học cổ truyền, kinh giới được sử dụng để hỗ trợ giải cảm, giảm ngứa, hỗ trợ điều trị mẩn ngứa và một số bệnh ngoài da. Bên cạnh vai trò làm gia vị, kinh giới còn chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa thuộc nhóm polyphenol và flavonoid, trong đó có axit rosmarinic, carvacrol và thymol.
Một số nghiên cứu bước đầu cho thấy các hoạt chất này có thể góp phần chống viêm và bảo vệ tế bào trước tác động của stress oxy hóa. Tuy nhiên, phần lớn những kết quả hiện nay vẫn cần được xác nhận thêm bằng các nghiên cứu trên người.
Lưu ý, những người đang sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường hoặc thuốc chống đông máu nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng các chế phẩm bổ sung từ kinh giới.
Quế
Quế là loại gia vị xuất hiện trong nhiều món ăn và đồ uống, từ bánh ngọt đến các món hầm, phở hay trà thảo mộc. Trong Đông y, quế được xem là vị thuốc có tác dụng ôn trung, tán hàn, hỗ trợ lưu thông khí huyết và làm ấm cơ thể.
Các nghiên cứu cho thấy quế chứa nhiều hợp chất phenolic có hoạt tính chống oxy hóa tương tự một số hợp chất có trong nghệ. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận quế có thể hỗ trợ chức năng nhận thức, trí nhớ và khả năng học tập, tuy nhiên cần thêm bằng chứng khoa học để khẳng định hiệu quả này.
Tuy nhiên, việc sử dụng quế cũng cần có chừng mực. Quế Cassia chứa coumarin - hợp chất có thể gây ảnh hưởng đến gan nếu sử dụng với lượng lớn trong thời gian dài. Vì vậy, không nên tự ý dùng các chế phẩm bổ sung quế liều cao khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
Đinh hương
Đinh hương là nụ hoa khô của cây đinh hương, thường được sử dụng để tạo hương vị cho các món cà ri, món hầm, trà thảo mộc và nhiều món ăn khác. Theo y học cổ truyền, đinh hương có vị cay, tính ấm, thường được dùng để hỗ trợ làm ấm tỳ vị, giảm đầy bụng, buồn nôn và đau răng. Nghiên cứu hiện đại cho thấy đinh hương chứa hàm lượng cao eugenol - một hợp chất phenolic có đặc tính chống oxy hóa mạnh. Eugenol cũng là thành phần tạo nên mùi thơm đặc trưng của đinh hương.
Người đang sử dụng thuốc chống đông máu hoặc chuẩn bị phẫu thuật nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng đinh hương với lượng lớn do loại gia vị này có thể ảnh hưởng đến quá trình đông máu.
Cỏ xạ hương
Ngoài việc cung cấp vitamin A và vitamin C, cỏ xạ hương còn chứa các hợp chất chống oxy hóa như axit rosmarinic và luteolin. Đây là những hoạt chất được nghiên cứu về khả năng chống viêm và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do các gốc tự do gây ra. Bên cạnh đó, cỏ xạ hương còn cung cấp một số khoáng chất như sắt, kali, canxi và magie.